Testosterontekort
Een testosterontekort betekent dat je lichaam minder testosteron maakt dan het nodig heeft, en dat je daar klachten van hebt. Je merkt het vooral aan minder zin in seks, soms met moeheid of prikkelbaarheid. Eén waarde in je bloed laat zien hoe het staat: testosteron, gemeten in de ochtend. Testosteron daalt met de jaren, en die daling op zich is geen tekort. Een tekort heet ook hypogonadisme.
Wat zijn de symptomen van een testosterontekort?
Hoe sterk is het bewijs?
- sterk
- Staat in de Nederlandse richtlijn, of is in meerdere vergelijkende onderzoeken bevestigd.
- redelijk
- Komt uit één vergelijkend onderzoek, een internationale richtlijn of een overzicht van onderzoek.
- beperkt
- Het onderzoek wijst niet één kant op.
Stand van het bewijs: oktober 2026. Nieuw onderzoek kan dit verschuiven.
Deze klachten zijn ook beschreven bij ijzertekort, bloedarmoede, een trage schildklier, een vitamine B12-tekort, een vitamine D-tekort.
Een dalend testosteron voel je niet als getal. Vanaf 35 jaar daalt het bij gezonde mannen geleidelijk, en die daling is gewoon; bij oudere mannen zonder duidelijke aanwijzingen heeft meten dan ook weinig zin. De klachten hierboven zijn stuk voor stuk ook zonder tekort heel gewoon, en dat is precies waarom de diagnose klachten én een tweemaal gemeten laag testosteron vraagt.
Geen van deze klachten hoort alleen bij een testosterontekort, en een meting verklaart geen klacht: de duiding en de diagnose horen bij je huisarts. De klachtenlijst volgt de NHG-Standaard Seksuele klachten.
Wanneer is je testosteron te laag?
Normaal voor mannen:
9,0 tot 27,3 nmol/L
Vul je waarde in zoals hij op je resultaten staat. Bereik voor volwassenen.
Nog geen waarde? Zo laat je het meten
Hoe verhoog je je testosteron?
Kijk wat je testosteron drukt
Afvallen
Je medicijnen laten nakijken
Twee keer meten, in de ochtend
Testosteron aanvullen
Volgt de NHG-Standaard Seksuele klachten en de Europese urologierichtlijn.
Wat is de oorzaak van een testosterontekort?
Gewicht en gezondheid
Gewicht en gezondheid
- Overgewicht, vooral buikvet: de buikomtrek had in een cohort meer invloed dan de leeftijd
- Diabetes, waarbij het testosteron gemiddeld 2,66 nmol/L lager ligt
- Chronische ziekten zoals hiv, COPD of kanker, en een slechte algemene gezondheid
Medicatie
Medicatie
- Opiaten
- Corticosteroïden zoals prednison
- Anti-epileptica
Hypofyse of zaadballen
Zeldzamer
Hypofyse of zaadballen
Zeldzamer- Een hypofysetumor zoals een prolactinoom, of een hypofyse die te weinig maakt
- Het syndroom van Klinefelter of een andere chromosomale aandoening
Zo laat je een testosterontekort meten
Elke waarde hieronder heeft een eigen pagina: wat normaal is, en wat jouw waarde betekent.
| Waarde | Wat het laat zien | Wijst hierop bij |
|---|---|---|
| Totaal testosteronbepalend | Het getal waar de NHG op stuurt: gemiddeld onder 11 nmol/L, tweemaal gemeten voor tien uur 's ochtends. | laag |
En 7 waarden die het beeld afmaken
| Waarde | Wat het laat zien | Wijst hierop bij |
|---|---|---|
| SHBG | Bindt 60% van het testosteron. Stijgt met de leeftijd en daalt bij overgewicht, en bepaalt zo hoeveel van het totaal werkt. | afwijkend |
| Vrij testosteron | Het werkzame deel, berekend uit totaal, SHBG en albumine. Leest een normaal totaal bij een hoog SHBG alsnog als laag. | laag |
| FAI (vrije androgeenindex) | Totaal gedeeld door SHBG: dezelfde vraag in één verhoudingsgetal. | laag |
| LH | Het bevel van de hypofyse. Hoog bij een laag testosteron wijst naar de zaadballen, laag naar de hypofyse zelf. | afwijkend |
| FSH | Het tweede hypofysehormoon, dat dezelfde richting aanwijst. | afwijkend |
| Prolactine | Een hoog prolactine kan de testosteronaanmaak drukken; een prolactinoom is een van de centrale oorzaken die de NHG wil uitsluiten. | hoog |
| Oestradiol | Wordt uit testosteron gemaakt, vooral in vetweefsel. Zegt iets over de balans, niet over het tekort zelf. | afwijkend |
- Je prikt altijd nuchter: vanaf middernacht niets meer eten of drinken, alleen water. Afspraken zijn er daarom in de ochtend, tot 12:00 uur.Plan zo vroeg mogelijk: testosteron wordt voor tien uur 's ochtends gemeten, omdat de waarde later op de dag lager uitvalt.
- Prikken kan op 600+ locaties bij jou in de buurt, zonder verwijzing. Bekijk de locaties
- Resultaten binnen 24 uur na analyse, in de app.
Wat is een testosterontekort?
Testosteron is het hormoon dat spieren, bot, brein, huid, prostaat en geslachtsorganen aanstuurt. Het wordt gemaakt in de zaadballen, op bevel van de hypofyse via LH en FSH. Van het testosteron in je bloed is maar 2% vrij; ongeveer 60% zit stevig vast aan SHBG en 38% losjes aan albumine. Alleen het vrije en het aan albumine gebonden deel werkt, en daarom zegt SHBG mee hoeveel er van een totaalwaarde overblijft. Vanaf 35 jaar daalt het testosteron bij gezonde mannen langzaam; een man van 75 heeft nog ongeveer 70% van de waarde van een 25-jarige. Die daling is gewoon, en het verband met klachten is bij gezonde oudere mannen onduidelijk. Wat harder drukt dan de jaren is de buik: in een cohort had de buikomtrek meer invloed op het testosteron dan de leeftijd, en mannen met diabetes hebben gemiddeld 2,66 nmol/L minder. Slaaptekort, zware stress, alcohol en medicijnen zoals opiaten en prednison drukken het ook, en herstellen als de oorzaak weg is. De waarde heeft een dagritme, met de top in de ochtend, en schommelt van dag tot dag. Daarom wordt testosteron voor tien uur 's ochtends geprikt, en bij een waarde onder 11 nmol/L na enkele weken nog eens; het gemiddelde van de twee telt. Een echt tekort, waarbij de zaadballen of de hypofyse te weinig maken, is zeldzaam en laat zich aan LH en FSH herkennen.
Waarmee wordt een testosterontekort verward?
Steeds met de ene waarde die de twee uit elkaar houdt.
Erectieproblemen zonder tekort
Verreweg de meeste erectieproblemen hebben een vaat- of psychische oorzaak. De NHG laat testosteron alleen bepalen als minder zin op de voorgrond staat én er andere aanwijzingen zijn; anders zegt een normaal testosteron niets nieuws.
Prolactinoom
Een goedaardig hypofysegezwel dat prolactine maakt en zo het testosteron drukt. Het prolactine wijst die kant op, en het is de centrale oorzaak die de uroloog uitsluit.
Ook moe, somber en minder zin, via een ander hormoon. De TSH houdt de twee uit elkaar.
Diabetes type 2
Erectieproblemen zijn een laat teken van diabetes, en mannen met diabetes hebben gemiddeld een lager testosteron. Of dat oorzaak of gevolg is, is niet bekend; de nuchtere glucose zegt of de suiker meedoet.
Veelgestelde vragen
Aan klachten en een bloedwaarde samen: minder zin in seks en minder opwinding, erectieproblemen, uitgesproken moeheid, prikkelbaarheid, een slechter geheugen, stemmingsveranderingen en spierzwakte, en bij onderzoek kleine zaadballen, weinig lichaamsbeharing, weinig spiermassa en meer buikvet. Elk van die klachten komt ook zonder tekort veel voor, bij slaaptekort, stress en overgewicht voorop, en daarom vraagt de diagnose klachten én een tweemaal gemeten laag testosteron.
Bronnen 3
- 1.NHG-Standaard Seksuele klachten. 2023. richtlijnen.nhg.org
- 2.Bhasin S et al., Testosterone therapy in men with hypogonadism: an Endocrine Society clinical practice guideline, Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2018. doi.org
- 3.European Association of Urology, Guidelines on sexual and reproductive health. 2025. uroweb.org
Was dit wat je zocht?
Delen
Deze pagina legt uit wat je resultaten betekenen. Het is geen diagnose en geen behandeladvies. Overleg bij klachten of een afwijkende waarde met je huisarts.
Lees meer over onze wetenschappelijke aanpak