Jicht
Jicht is een ontsteking van een gewricht door urinezuurkristallen. Je merkt het aan plotselinge, hevige pijn in één gewricht, vaak de grote teen, dat rood, warm en dik wordt. Eén waarde in je bloed hoort erbij: urinezuur. Een aanval in de grote teen heet podagra.
Wat zijn de symptomen van jicht?
Hoe sterk is het bewijs?
- sterk
- Staat in de Nederlandse richtlijn, of is in meerdere vergelijkende onderzoeken bevestigd.
- redelijk
- Komt uit één vergelijkend onderzoek, een internationale richtlijn of een overzicht van onderzoek.
- beperkt
- Het onderzoek wijst niet één kant op.
Stand van het bewijs: oktober 2026. Nieuw onderzoek kan dit verschuiven.
Een verhoogd urinezuur voel je niet. De meeste mensen met een verhoogd urinezuur krijgen nooit een jichtaanval, en tussen twee aanvallen in is jicht klachtenvrij terwijl het urinezuur meestal hoog blijft. Een waarde alleen is dus geen diagnose, en een aanval in een ander gewricht dan de grote teen wordt juist vaak gemist.
Geen van deze klachten hoort alleen bij jicht, en een meting verklaart geen klacht: de duiding en de diagnose horen bij je huisarts. De klachtenlijst volgt de NHG-Standaard Artritis.
Hoe verloopt jicht?
Jicht begint met een hoog urinezuur, lang voordat je iets merkt.
- Je urinezuur is te hoogDat voel je niet.Jouw urinezuur
- Een aanvalKristallen in een gewricht geven plotseling hevige pijn, meestal in één gewricht.
- Knobbeltjes onder de huidBlijft je urinezuur jaren hoog, dan kunnen kristallen zich ophopen.
Wanneer is je urinezuur te hoog?
Normaal voor mannen:
0,21 tot 0,42 mmol/L
Vul je waarde in zoals hij op je resultaten staat. Bereik voor volwassenen.
Nog geen waarde? Zo laat je het meten
Wat is de behandeling van jicht?
Koelen en een ontstekingsremmer
Laat je urinezuur meten
Een middel dat urinezuur verlaagt
Minder bier, frisdrank en vlees
De termijnen volgen de NHG-Standaard Artritis en Thuisarts.nl.
Wat is de oorzaak van jicht?
Uitscheiding
Meest voorkomend
Uitscheiding
Meest voorkomend- Een verminderde nierfunctie, bij circa 25% van de mensen met jicht
- Plastabletten (diuretica), die de afvoer van urinezuur remmen
- Sommige andere bloeddrukmedicijnen, zoals bètablokkers en ACE-remmers
Aanmaak en voeding
Oorzaak niet bewezen
Aanmaak en voeding
Oorzaak niet bewezen- Alcohol, in het bijzonder bier
- Fructoserijke frisdranken
- Veel vlees en vis
Aanleg en leeftijd
Aanleg en leeftijd
- Leeftijd: bij mannen geleidelijk vanaf de puberteit, bij vrouwen sneller na de overgang
- Jicht in de familie, wat ongeveer 25% van de mensen met bewezen jicht meldt
Zo laat je jicht meten
Elke waarde hieronder heeft een eigen pagina: wat normaal is, en wat jouw waarde betekent.
| Waarde | Wat het laat zien | Wijst hierop bij |
|---|---|---|
| Urinezuurbepalend | De stof zelf. Boven 0,35 mmol/L heet het hyperurikemie, terwijl labs bij mannen tot 0,42 normaal noemen. | hoog |
En 8 waarden die het beeld afmaken
| Waarde | Wat het laat zien | Wijst hierop bij |
|---|---|---|
| eGFR | De nierfunctie, en de belangrijkste reden dat urinezuur oploopt: bij circa 25% van de mensen met jicht zit die onder 60. | laag |
| CRP | Stijgt tijdens een aanval mee met de ontsteking, en zakt daarna weer. Zegt niets over de oorzaak. | hoog |
| Triglyceriden | Verhoogd urinezuur reist vaak mee met het metabool syndroom; de vetten laten die kant zien. | hoog |
| Nuchtere glucose | Dezelfde kant: de suikerhuishouding die vaak samen met jicht ontregeld raakt. | hoog |
Ook in deze test
- De uitgebreide test (€229, losse test) meet de waarden op deze pagina.
- Je prikt altijd nuchter: vanaf middernacht niets meer eten of drinken, alleen water. Afspraken zijn er daarom in de ochtend, tot 12:00 uur.Je urinezuur kan ook tijdens een aanval gemeten worden.
- Prikken kan op 600+ locaties bij jou in de buurt, zonder verwijzing. Bekijk de locaties
- Resultaten binnen 24 uur na analyse, in de app.
Wat is jicht?
Urinezuur is een afvalproduct van de stofwisseling, uit de afbraak van purines uit je eigen cellen en uit vlees, vis en bier. Twee derde verlaat het lichaam via de nieren, een derde via de darm, en het overgrote deel wordt door de nieren weer teruggenomen. Stijgt de concentratie in het bloed boven wat oplosbaar is, dan kunnen zich kristallen vormen. Komen die in een gewricht terecht, dan reageert het afweersysteem erop met een felle ontsteking: de jichtaanval. Hoe de kristallen precies in een gewricht belanden is grotendeels onbekend, maar wat het urinezuur optilt is dat niet. Het stijgt met de leeftijd, bij mannen geleidelijk vanaf de puberteit en bij vrouwen sneller na de overgang, en verder met buikvet en insulineresistentie, die de nieren minder laten uitscheiden, met alcohol en vooral bier, met fructose uit frisdrank, met veel vlees en orgaanvlees, met plaspillen, en met een nierfunctie die achteruitgaat. Aanleg telt mee: bij ongeveer 25% komt jicht in de familie voor. Bij een aanval is het urinezuur in circa 95% van de gevallen verhoogd, en een normale waarde tijdens een ontstoken gewricht maakt jicht juist onwaarschijnlijk. Tussen aanvallen door is het gewricht rustig, en het urinezuur intussen meestal nog even hoog. Jicht gaat vaak samen met hoge bloeddruk, bij 50%, met hart- en vaatziekten, circa 30%, en met een verminderde nierfunctie, circa 25%, want dezelfde buik en dezelfde nieren zitten achter alle drie.
Waarmee wordt jicht verward?
Steeds met de ene waarde die de twee uit elkaar houdt.
Pseudojicht (CPPD)
Ook een kristalartritis, maar van calciumpyrofosfaat, vaak in knie of pols en op oudere leeftijd. Het urinezuur onderscheidt de twee niet; alleen gewrichtsvocht onder de microscoop doet dat.
Bacteriële artritis
Dezelfde heftige ontsteking van één gewricht, maar met koorts en ziek zijn, en een spoedgeval. Een CRP is bij beide hoog; een punctie van het gewricht beslist.
Reumatoïde artritis
Sluipend begin, meerdere kleine gewrichten aan beide kanten. Reumafactor en anti-CCP horen bij dat beeld, urinezuur niet.
Veelgestelde vragen
Meestal in de grote teen: bij 50 tot 70% is het eerst het basisgewricht daarvan, maar voet, enkel, knie en pols komen ook voor. Een aanval begint plotseling, vaak binnen een dag: het gewricht wordt hevig pijnlijk, rood, warm en dik, zo gevoelig dat een laken al pijn doet. Na langer bestaande jicht kunnen witgele knobbeltjes onder de huid ontstaan, de tophi. Tussen aanvallen door is er niets te voelen, en juist dan is het urinezuur te verlagen.
Bronnen 3
- 1.NHG-Standaard Artritis. 2017. richtlijnen.nhg.org
- 2.Richette P et al., 2016 updated EULAR evidence-based recommendations for the management of gout, Annals of the Rheumatic Diseases. 2017. doi.org
- 3.Thuisarts.nl, Ik heb jicht. 2025. thuisarts.nl
Was dit wat je zocht?
Delen
Deze pagina legt uit wat je resultaten betekenen. Het is geen diagnose en geen behandeladvies. Overleg bij klachten of een afwijkende waarde met je huisarts.
Lees meer over onze wetenschappelijke aanpak