eGFR

Wat is eGFR?

eGFR (estimated Glomerular Filtration Rate) is een berekende schatting van de glomerulaire filtratiesnelheid — de snelheid waarmee de nieren bloed filteren, uitgedrukt in mL per minuut per 1,73 m² lichaamsoppervlak. Het wordt berekend via een formule die creatinine gebruikt samen met leeftijd en geslacht; de CKD-EPI-vergelijking is hiervoor de huidige standaard. Het directe meten van de echte GFR (via bijv. inuline-klaring) is een gespecialiseerde test; eGFR is de praktische schatting die routinematig wordt berekend uit creatinine. eGFR erft de beperkingen van creatinine: het wordt beïnvloed door spiermassa, hydratatie, creatine-suppletie en recente intensieve training. Mensen met bovengemiddeld veel spiermassa (gespierde sporters) hebben doorgaans een hoger serumcreatinine bij gelijke nierfunctie, waardoor eGFR bij hen licht onderschat kan worden. Bij kleine, ouder wordende mensen met weinig spiermassa kan eGFR juist licht overschat worden. Voor die groepen zijn cystatin-C-gebaseerde formules nauwkeuriger, al zijn die minder standaard bepaald.

Waarom is eGFR relevant?

eGFR is de primaire marker waarmee nierfunctiestadia internationaal worden geclassificeerd. De KDIGO-stadia (Kidney Disease Improving Global Outcomes) verdelen nierfunctie in zes categorieën: G1 (eGFR ≥ 90, normaal of hoog), G2 (60–89, licht verlaagd), G3a (45–59, licht tot matig verlaagd), G3b (30–44, matig tot ernstig verlaagd), G4 (15–29, ernstig verlaagd) en G5 (< 15, nierfalen). Elk stadium heeft andere implicaties voor monitoring, medicatiedosering en risico op complicaties. Voor mensen met risicofactoren voor nierschade — diabetes, hoge bloeddruk, chronische medicatie (zoals ontstekingsremmers/NSAIDs, lithium of bepaalde antihypertensiva), erfelijke nieraandoeningen of recidiverende infecties — is het structureel volgen van eGFR cruciaal. Nierschade is typisch stil: er zijn zelden klachten tot de functie al sterk is afgenomen. Vroeg signaleren via eGFR-trends maakt het verschil.

eGFR te hoog of te laag — wat betekent het?

Lees eGFR altijd samen met creatinine, de trend over meerdere metingen en klinische context. Eén lage waarde direct na zware training, na uitdroging of na een verhoogde eiwitinname is vrijwel nooit conclusief. Voor een eerlijk beeld meet je nuchter, goed gehydrateerd en minimaal 48 uur na zware inspanning of creatine-suppletie. Een eGFR boven 90 mL/min/1,73 m² wordt doorgaans als normaal beschouwd; waarden tussen 60 en 90 kunnen normaal zijn bij oudere mensen of bij musculeuze mensen maar verdienen monitoring; een daling beneden 60 — zeker als aanhoudend — is een indicatie voor nader nieronderzoek, inclusief urineanalyse (proteïne/kreatinine ratio, urinesediment), beeldvorming en bloeddrukcontrole. De snelheid van daling telt zwaarder dan de absolute waarde: een eGFR die elk jaar met meer dan 5 mL/min/1,73 m² daalt is een alarmsignaal, ook als de absolute waarde nog boven 60 ligt.

Alleen educatieve informatie — geen medisch advies. Raadpleeg een zorgprofessional voor klinische beslissingen.