eGFR op cystatine C

Elke schatting van je nierfunctie werkt hetzelfde: neem een stof die het lichaam in een vast tempo aanmaakt en die de nieren wegfilteren, en reken uit hoeveel filtratie nodig is om de gemeten hoeveelheid in je bloed te verklaren. De gewone eGFR gebruikt daarvoor kreatinine, het afval van je spieren. Deze variant gebruikt cystatine C, een klein eiwit dat vrijwel alle cellen met een kern in een vast tempo maken en dat de nieren volledig wegfilteren. Het tempo van aanmaak hangt niet af van hoeveel spier je hebt, niet van wat je eet en niet van creatine. Dat is het hele punt. Bij een gemiddeld lichaam komen de twee schattingen op ongeveer hetzelfde uit. Bij een bodybuilder of een creatinegebruiker geeft kreatinine een te lage eGFR terwijl de nieren gezond zijn, en bij een tengere oudere of iemand die lang ziek is geweest een te hoge terwijl de nieren al minder doen; cystatine C zit er in beide gevallen dichter bij. Cystatine C heeft zijn eigen stoorzenders, een snelle schildklier, prednison, roken en overgewicht tillen het op, maar dat zijn andere dan die van kreatinine, en daarom vullen de twee elkaar aan. Je uitslag drukt deze schatting meestal niet af; je rekent hem uit met de formule op deze pagina, uit cystatine C, je leeftijd en je geslacht. De uitkomst staat in dezelfde eenheid als je gewone eGFR, milliliter per minuut voor een lichaam van standaardgrootte, en boven de 60 is gezond.

Voor de meeste mensen voegt deze schatting weinig toe: bij een gemiddeld lichaam zegt kreatinine hetzelfde en is de gewone eGFR genoeg. Ze telt voor wie de gewone eGFR misleidt. Wie veel spier heeft of creatine gebruikt en een eGFR net onder de 60 ziet, wil weten of dat de nieren zijn of de spieren, en cystatine C geeft dat antwoord zonder dat je hoeft te stoppen met trainen of creatine. Wie tenger is, ouder, of lang ziek is geweest en een geruststellende eGFR ziet, wil weten of die geruststelling echt is, en daar laat cystatine C soms een nierfunctie zien die lager ligt. De tweede reden is medicatie. Veel medicijnen worden door de nieren uitgescheiden en gedoseerd op de eGFR, en als die schatting bij jou niet klopt, klopt de dosering ook niet. Bij twijfel mag een voorschrijver of apotheker een schatting op cystatine C gebruiken in plaats van de labwaarde, en vermeldt dat dan op het recept. Voor wie chemotherapie, antibiotica of bloedverdunners krijgt die op de nier worden gedoseerd, kan dat verschil tellen. De eerlijke beperking is dat beide schattingen op een standaardlichaam rekenen. Bij een lichaamsoppervlak dat ver van de 1,73 vierkante meter af ligt, ruwweg onder de 1,50 of boven de 2,00, wijken ze allebei dezelfde kant op: te laag bij een groot lichaam, te hoog bij een klein. Cystatine C lost het spierprobleem op, niet het postuurprobleem.

Een lagere schatting betekent dat er minder gefilterd wordt, of dat de invoer vertekent. Bij een verminderde nierfunctie zakken beide schattingen, en dan hoort de vraag erbij of het drie maanden aanhoudt en of er eiwit in de urine zit. Ligt deze schatting lager dan je gewone eGFR, kijk dan naar wat cystatine C optilt: een snelle schildklier, prednison, roken, overgewicht en ontsteking; en naar een lichaam dat veel groter is dan gemiddeld, want dan schat de formule te laag. Een hogere schatting hoort bij een vlotte filtratie, of bij dezelfde vertekening de andere kant op. Ligt deze schatting hoger dan je gewone eGFR, dan is dat meestal het spierverhaal: veel spier of creatine drukten de gewone eGFR, en cystatine C laat de nieren zien zoals ze zijn. Een traag werkende schildklier drukt cystatine C en tilt deze schatting op, en een lichaam dat veel kleiner is dan gemiddeld doet hetzelfde. Zet deze schatting naast je gewone eGFR, want de vergelijking is het hele punt, naast cystatine C zelf en zijn stoorzenders, en naast kreatinine en je spiermassa. Lees er geen stadium uit af: de klassen horen bij de schatting uit kreatinine, of bij de gecombineerde schatting uit kreatinine en cystatine C samen.