Elke test, uitgelegd.

Albumine is het meest voorkomende eiwit in je bloed, gemaakt door je lever. Het houdt vocht in je bloedvaten en vervoert calcium, hormonen en medicijnen. De waarde zegt of je lever aanmaakt, of je genoeg eiwit eet en of je ontstoken bent, en hij kleurt de resultaten van calcium en zink.

Alkalische fosfatase, op je resultaten ALP, is een enzym dat uit twee plekken in je bloed komt: de galwegen van je lever en de cellen die bot aanmaken. Een hoge waarde is dus een galafvoer die hapert of botten die druk bezig zijn, en gamma-GT vertelt welke van de twee; bij een tekort aan vitamine D werken je botten harder dan je denkt.

Kreatinine is het afvalproduct van je spieren dat je nieren dag en nacht uit je bloed filteren, en de waarde is daardoor de gewoonste maat voor hoe goed je nieren werken. Ze hangt ook af van hoeveel spier je hebt, en dat maakt haar lezen een kwestie van context. Een waarde die over de jaren gelijk blijft, is wat je wilt.

De eGFR is een schatting van hoeveel bloed je nieren per minuut filteren, berekend uit je kreatinine, je leeftijd en je geslacht. Het is het getal waaraan je nierfunctie wordt afgelezen, en boven de 60 is het gezond; de trend over de jaren zegt meer dan één waarde.

Nuchtere glucose, op je resultaten ook glucose (nuchter) of nuchtere bloedsuiker, is de hoeveelheid suiker in je bloed na een nacht zonder eten: de stand waar je lichaam op terugvalt als je laatste maaltijd allang verwerkt is. De waarde beweegt pas laat, dus de richting binnen het bereik zegt meer dan één getal.

Eosinofielen zijn de witte bloedcellen van allergie en parasieten. Het aantal loopt op bij hooikoorts, astma, eczeem, een reactie op een medicijn of een worminfectie, en het zakt richting nul door cortisol en prednison. Het is de bovenkant die iets betekent, en in het pollenseizoen staat het aantal bij wie hooikoorts heeft van nature hoger.

Lymfocyten zijn de witte bloedcellen die virussen herkennen, antistoffen maken en onthouden wat ze hebben gezien. Het aantal stijgt bij een virusinfectie en in de herstelfase erna, en zakt door cortisol: bij stress, acute ziekte en prednison. Lees het altijd naast de neutrofielen, want samen zeggen ze of het een virus of een bacterie is.

Monocyten zijn de opruimers van je afweer: witte bloedcellen die het weefsel in trekken, daar macrofagen worden en dode cellen, bacteriën en afval verteren. Het aantal loopt op in de herstelfase na een infectie en bij ontsteking die al even loopt.

Neutrofielen zijn de grootste groep witte bloedcellen en de eerste die bij een bacterie of een wond ter plaatse zijn. Het aantal stijgt bij een bacteriële infectie, stress, inspanning en roken, en zakt na een virus of door medicijnen. Lees het absolute aantal en niet het percentage, en altijd naast de lymfocyten en CRP: samen zeggen ze of het een bacterie of een virus is.

Leukocyten zijn je witte bloedcellen, het leger van je afweer, en het totaalgetal zegt hoe groot dat leger op dit moment in je bloed is. Het stijgt bij een bacteriële infectie, stress en roken, en zakt bij een virus of door medicijnen. Het getal zegt dat er iets speelt, en de differentiatie zegt wat.

Basofielen zijn de zeldzaamste witte bloedcellen, gevuld met histamine, en ze doen mee aan allergie en aan ontsteking die al even loopt. Een laag aantal is nooit een bevinding; een verhoging is meestal mild en zegt alleen iets in het patroon met de andere witte cellen. Alleen een aantal dat blijvend ver boven de band zit, wordt serieus genomen.

CRP is het eiwit dat je lever binnen uren aanmaakt zodra er ergens in je lichaam ontsteking is, en het is de snelste en breedste graadmeter daarvoor. Het zegt dát er iets speelt, niet waar of waardoor, en een lage waarde is de gezonde stand.

Hematocriet is het deel van je bloed dat uit rode bloedcellen bestaat: bij 0,45 is bijna de helft van je bloed cel en de rest plasma. Het vertelt hetzelfde verhaal als hemoglobine vanuit een andere hoek, en het is de waarde die het snelst verraadt of je bloed ingedikt is.

Hemoglobine is het eiwit in je rode bloedcellen dat zuurstof van je longen naar je spieren en hersenen draagt. De waarde zegt hoeveel zuurstof je bloed kan vervoeren, en daarmee of je bloedarmoede hebt; waarom, vertellen ferritine en de celgrootte. Prik goed gehydrateerd en niet na zware inspanning.

MCH is de gemiddelde hoeveelheid hemoglobine per rode bloedcel: hoe goed elke cel gevuld is. Het beweegt bijna altijd samen met de celgrootte, laag bij ijzertekort en hoog bij een tekort aan B12 of foliumzuur, en het is een van de eerste celwaarden die reageert als je ijzer aanvult.

MCHC is hoe dicht het hemoglobine in je rode bloedcellen gepakt zit: de vulling gecorrigeerd voor de celgrootte. Het is de traagste en stabielste van de celwaarden, zakt bij een ijzertekort dat al even duurt, en een hoge waarde is vaker een meetstoring dan een bevinding.

MCV is de gemiddelde grootte van je rode bloedcellen. Het is de eerste splitsing bij bloedarmoede: kleine cellen wijzen naar ijzer, grote naar B12, foliumzuur of alcohol, en omdat een rode cel vier maanden meegaat, is MCV het verslag van de laatste maanden, niet van vandaag.

RDW meet hoeveel je rode bloedcellen onderling in grootte verschillen. Een lage RDW is van nature laag en gezond; een hoge RDW is een vroeg signaal dat je beenmerg cellen van een ander formaat is gaan maken, meestal door ijzertekort of een tekort aan B12 of foliumzuur.

Erytrocyten zijn je rode bloedcellen, en deze waarde telt hoeveel er per liter bloed rondgaan. Het aantal zegt nog niet hoeveel zuurstof je bloed draagt, dat hangt af van hoeveel hemoglobine in elke cel zit; samen met hemoglobine en de celgrootte wijst het de soort bloedarmoede aan. Prik normaal gehydrateerd en niet na zware inspanning.