PCOS
PCOS is een hormonale ontregeling waarbij je eierstokken te veel mannelijke hormonen maken. Je merkt het vaak aan een onregelmatige of uitblijvende menstruatie, acne of overbeharing. Insuline speelt er een grote rol in, en de kans op diabetes type 2 is hoger. Ongeveer 6% van de vrouwen heeft PCOS. Voluit heet het polycysteus-ovariumsyndroom.
Wat zijn de symptomen van PCOS?
Hoe sterk is het bewijs?
- sterk
- Staat in de Nederlandse richtlijn, of is in meerdere vergelijkende onderzoeken bevestigd.
- redelijk
- Komt uit één vergelijkend onderzoek, een internationale richtlijn of een overzicht van onderzoek.
- beperkt
- Het onderzoek wijst niet één kant op.
Stand van het bewijs: oktober 2026. Nieuw onderzoek kan dit verschuiven.
Deze klachten zijn ook beschreven bij ijzertekort.
PCOS kan lang onopgemerkt blijven. Overgewicht draagt bij aan het vermoeden, maar PCOS komt ook bij een normaal postuur voor, en de menstruatie is meestal te weinig frequent in plaats van helemaal weg. Zonder huidklachten en zonder aandacht voor de cyclus valt het dan vaak pas op bij een zwangerschapswens. Ook de suiker- en vetkant is jarenlang stil.
Geen van deze klachten hoort alleen bij PCOS, en een meting verklaart geen klacht: de duiding en de diagnose horen bij je huisarts. De klachtenlijst volgt de NHG-Standaard Amenorroe.
Wanneer is je LH te hoog?
Normaal voor vrouwen (folliculair):
2,4 tot 10,9 U/L
Vul je waarde in zoals hij op je resultaten staat. Bereik voor volwassenen.
Nog geen waarde? Zo laat je het meten
Wat is de behandeling van PCOS?
Afvallen, al is het 5%
Bewegen en niet roken
De pil of een hormoonspiraal
Een eisprong opwekken
Het baarmoederslijmvlies laten nakijken
Laat je suiker meten
Volgt de NHG-Standaard Amenorroe en de internationale PCOS-richtlijn.
Wat is de oorzaak van PCOS?
Hormonaal
Hormonaal
Insuline
Insuline
Gewicht en aanleg
Gewicht en aanleg
- Overgewicht, dat bijdraagt aan het vermoeden en de insulinekant versterkt
- PCOS komt ook bij een normaal postuur voor
Zo laat je PCOS meten
Elke waarde hieronder heeft een eigen pagina: wat normaal is, en wat jouw waarde betekent.
| Waarde | Wat het laat zien | Wijst hierop bij |
|---|---|---|
| LHbepalend | Verhoogd bij PCOS, terwijl het FSH normaal blijft. Alleen te beoordelen in de eerste cyclusdagen. | hoog |
En 11 waarden die het beeld afmaken
| Waarde | Wat het laat zien | Wijst hierop bij |
|---|---|---|
| Totaal testosteron | Bij de meeste vrouwen met PCOS verhoogd. Alleen te lezen naast het SHBG, en de bovengrens verschilt van 1,7 tot 2,6 nmol/L per lab. | hoog |
| SHBG | Daalt bij een hoog insuline, waardoor meer testosteron vrij circuleert. Stijgt juist bij de pil, wat het totaal vertekent. | laag |
| FAI (vrije androgeenindex) | Totaal testosteron gedeeld door SHBG: het werkzame deel in één getal. | hoog |
| Vrij testosteron | Dezelfde vraag, berekend uit totaal, SHBG en albumine. | hoog |
| FSH | Normaal bij PCOS. Sterk verhoogd wijst juist op een vroegtijdige overgang, het beeld dat ernaast ligt. | afwijkend |
| Prolactine | Een hoog prolactine geeft ook cyclusstoornissen. Hoort erbij om die andere oorzaak uit te sluiten. | afwijkend |
| Oestradiol | Blijft bij anovulatie doorlopend aanwezig zonder progesteron; laag bij een vroegtijdige overgang. | afwijkend |
| Nuchtere glucose | De suikerkant: PCOS hangt samen met insulineresistentie zoals bij diabetes type 2. | hoog |
| HbA1c | Het gemiddelde van drie maanden, voor dezelfde vraag. | hoog |
| Triglyceriden | Stijgt als de lever te veel insuline ziet; vaak het vroegste spoor. | hoog |
| HDL cholesterol | Daalt in hetzelfde patroon. | laag |
- De uitgebreide test (€229, losse test) meet de waarden op deze pagina.
- Je prikt altijd nuchter: vanaf middernacht niets meer eten of drinken, alleen water. Afspraken zijn er daarom in de ochtend, tot 12:00 uur.De cyclusdag telt: LH, FSH en oestradiol horen in de eerste cyclusdagen gemeten te worden, progesteron in de tweede helft, en dat vraagt twee afnames.
- Prikken kan op 600+ locaties bij jou in de buurt, zonder verwijzing. Bekijk de locaties
- Resultaten binnen 24 uur na analyse, in de app.
Wat is PCOS?
In een normale cyclus rijpt onder invloed van FSH één follikel uit, geeft die steeds meer oestradiol af, en zet een piek van LH de eisprong in gang. Bij PCOS stagneert die uitrijping: de eierstokken bevatten veel kleine follikels in ontwikkeling, maar geen enkele wordt dominant, waarschijnlijk onder invloed van androgenen, LH en insuline. Vrouwen met PCOS hebben daardoor een verhoogd LH bij een normaal FSH, en de meesten een verhoogd testosteron en andere androgenen zoals DHEA. Insuline speelt daarin een eigen rol. PCOS hangt samen met insulineresistentie, zoals bij diabetes type 2, en een hoog insuline verlaagt het SHBG, het eiwit dat testosteron bindt. Er circuleert dan meer vrij testosteron, en insuline stimuleert bovendien de aanmaak van androgenen in eierstokken en bijnieren. Dat is de reden dat een PCOS-beeld uit twee kanten wordt gelezen, de hormonen en de suiker- en vethuishouding ernaast, en de reden dat een gezonde leefstijl bij de aanpak hoort. Of afvallen ook de cyclus herstelt, is niet overtuigend aangetoond: er zijn aanwijzingen, maar het onderzoek is zwak. De precieze oorzaak is onbekend, aanleg speelt mee, en PCOS komt ook bij een normaal postuur voor. De diagnose vraagt minimaal 2 van 3 kenmerken: een uitblijvende of weinig frequente menstruatie, tekenen van te veel androgenen in huid of bloed, en polycysteuze eierstokken op de echo. Op de lange termijn hoort bij PCOS een hogere kans op diabetes type 2, ook bij een normaal gewicht, en daarom wordt de suiker om de 1 tot 3 jaar gemeten. Of de kans op hart- en vaatziekten ook hoger is, is minder zeker: de internationale richtlijn gaat daarvan uit, de Nederlandse huisartsenrichtlijn noemt het onduidelijk.
Waarmee wordt PCOS verward?
Steeds met de ene waarde die de twee uit elkaar houdt.
Vroegtijdige overgang
Ook een uitblijvende menstruatie, maar met een sterk verhoogd FSH en een laag oestradiol: de NHG spreekt van een vroegtijdige overgang bij FSH boven 40 IE/L met oestradiol onder 100 pmol/L. Bij PCOS is het FSH normaal.
Hyperprolactinemie
Een hoog prolactine, door medicatie of een prolactinoom, remt de cyclus ook. Het prolactine zelf beslist.
Androgeenproducerende tumor
Hirsutisme dat in korte tijd ontstaat, met andere tekenen van vermannelijking en een sterk verhoogd testosteron. Zeldzaam, maar de reden dat de NHG op het tempo van de klachten let.
Ook cyclusstoornissen en gewichtstoename, via een ander hormoon. De TSH houdt de twee uit elkaar.
Veelgestelde vragen
Aan een onregelmatige, weinig frequente of uitblijvende menstruatie, en aan tekenen van te veel androgenen: overbeharing in een mannelijk patroon, acne en haaruitval op het hoofd. Overgewicht draagt bij aan het vermoeden, maar PCOS komt ook bij een normaal postuur voor, en de suiker- en vetkant voel je niet. De diagnose vraagt minimaal 2 van 3 kenmerken, met polycysteuze eierstokken op de echo als derde.
Bronnen 3
- 1.NHG-Standaard Amenorroe. 2018. richtlijnen.nhg.org
- 2.Teede HJ et al., Recommendations from the 2023 international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome, Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2023. doi.org
- 3.Rotterdam ESHRE/ASRM-Sponsored PCOS Consensus Workshop Group, Revised 2003 consensus on diagnostic criteria and long-term health risks related to polycystic ovary syndrome, Human Reproduction. 2004. doi.org
Was dit wat je zocht?
Delen
Deze pagina legt uit wat je resultaten betekenen. Het is geen diagnose en geen behandeladvies. Overleg bij klachten of een afwijkende waarde met je huisarts.
Lees meer over onze wetenschappelijke aanpak