Reticulocyten

Wat zijn reticulocyten?

Rode bloedcellen worden in je beenmerg gemaakt en leven daarna ongeveer vier maanden in je bloed. De eerste dag of twee na hun vertrek dragen ze nog resten van het aanmaakproces met zich mee, en in die fase heten ze reticulocyten. Daarna zijn het gewone rode bloedcellen. Omdat die jonge fase zo kort duurt, is het aantal reticulocyten een momentopname van de productie: het zegt hoeveel cellen er de laatste dagen bij zijn gekomen, niet hoeveel er in totaal rondgaan. Dat maakt het getal anders dan je hemoglobine. Hemoglobine zegt of je bloedarmoede hebt; reticulocyten zeggen waarom. Een gezond beenmerg reageert op bloedarmoede door harder te werken, en dan stijgen de reticulocyten. Blijven ze laag terwijl het hemoglobine laag is, dan kan het beenmerg niet harder, meestal omdat het de grondstoffen mist: ijzer, vitamine B12 of foliumzuur. Stijgen ze fors, dan maakt het beenmerg volop en verdwijnen de cellen ergens anders: door bloedverlies of door afbraak. Op je uitslag staan reticulocyten als een aantal per liter, ×10⁹/L, en soms als promillage van alle rode bloedcellen. Normaal is ongeveer 30 tot 100 ×10⁹/L waar de labs elkaar overlappen. Het promillage is een andere maat en niet te vergelijken met dat bereik.

Waarom zijn reticulocyten relevant?

De eerste reden om reticulocyten te kennen, is dat ze bij bloedarmoede de richting wijzen. Moe, bleek en een laag hemoglobine kan van alles zijn, maar met de reticulocyten erbij wordt het een van twee verhalen. Laag: het beenmerg mist grondstoffen of wordt geremd, en dan zoek je in ferritine, B12, foliumzuur, je nieren en een ontsteking. Hoog: het beenmerg doet zijn werk en er gaat bloed verloren of er worden cellen afgebroken, en dan zoek je in de darm, de menstruatie en de afbraak. Dat scheelt een omweg. De tweede reden is dat het het snelste getal is bij herstel. Begin je met ijzer of vitamine B12 bij een tekort, dan stijgen de reticulocyten binnen een week, lang voordat het hemoglobine beweegt. Een stijging is het teken dat het tekort de oorzaak was en dat de behandeling aanslaat; blijft de stijging uit, dan klopt er iets niet, en dat wil je na een week weten en niet na drie maanden. De derde reden is sport. Wie op hoogte traint of woont, maakt meer rode cellen en heeft meer reticulocyten; wie veel hardloopt, breekt door de klap van elke voetstap wat rode cellen af en houdt dat met een licht verhoogd aantal bij. Beide zijn normaal en horen bij het beeld. In de dopingcontrole is het reticulocytengetal om diezelfde reden een van de vaste waarden in het bloedpaspoort.

Normaalwaarden reticulocyten

De band hierboven is waar de labs elkaar overlappen, en de landelijke tabel voor huisartsen is aan beide kanten iets ruimer. Het getal is een aantal per liter; sommige resultaten geven daarnaast een promillage van alle rode bloedcellen, en dat is een andere maat die je niet met deze band vergelijkt. Belangrijker dan de band is de combinatie met je hemoglobine: een normaal aantal bij een laag hemoglobine is al een beenmerg dat te weinig doet.

Reticulocyten te hoog of te laag: wat betekent het?

Een laag aantal betekent dat het beenmerg weinig nieuwe cellen afgeeft. Bij een normaal hemoglobine is dat rust en zegt het niets. Bij een laag hemoglobine is het de aanwijzing dat het beenmerg niet harder kan, in volgorde van hoe vaak dat voorkomt: een ijzertekort, een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur, een chronische ontsteking of nierziekte, medicijnen die het beenmerg remmen, en zelden een beenmergziekte. Een hoog aantal betekent dat het beenmerg hard werkt. Bij een laag of dalend hemoglobine wijst dat op verlies of afbraak: bloedverlies, meestal uit de darm of door hevige menstruatie, of afbraak van rode cellen, waarbij LDH en bilirubine mee stijgen. Bij een herstellend hemoglobine is het goed nieuws: het beenmerg vult aan, na een bloeding of na het starten van ijzer of B12. Bij een normaal of hoog hemoglobine hoort het bij hoogte, zware duursport of een zwangerschap. Wat je eraan doet: bij een laag aantal met bloedarmoede zijn ijzer, B12 en foliumzuur de eerste vraag, en de reticulocyten zijn een week na het starten je controle dat het werkt. Bij een hoog aantal met bloedarmoede is de vraag waar het bloed heen gaat, en die vraag beantwoord je niet met voeding. Zet reticulocyten naast je hemoglobine en je MCV, en verder naast ferritine, vitamine B12, foliumzuur en LDH. Let op de eenheid: een aantal per liter en een promillage zijn twee verschillende getallen.

Hoe verloopt het bloedonderzoek voor reticulocyten?

Verwijzing

Niet nodig. Je kunt reticulocyten zelf laten meten, het liefst samen met een bloedbeeld en ferritine.

Nuchter zijn

Niet nodig. Het aantal schommelt niet met eten, wel met hoogte en met zware inspanning in de dagen ervoor.

De afname

Eén buisje bloed uit een ader in je arm, hetzelfde buisje als voor je bloedbeeld; het lab telt de jonge cellen met een kleurstof die zich aan hun resten hecht.

De uitslag

Eén aantal in ×10⁹/L, soms daarnaast een promillage van alle rode bloedcellen; de twee zijn niet uitwisselbaar.

Herhalen

Een week na het starten van ijzer, B12 of foliumzuur om te zien of het beenmerg reageert; verder alleen als het hemoglobine daar aanleiding toe geeft.

Waar prikken

Prikken kan op 250+ locaties bij jou in de buurt, zonder verwijzing. Bekijk de locaties

Alleen educatieve informatie, geen medisch advies. Raadpleeg een zorgprofessional voor klinische beslissingen.