LDH

Wat is LDH?

Elke cel in je lichaam maakt energie, en als er even te weinig zuurstof is, schakelt zij over op een noodroute waarin LDH, lactaatdehydrogenase, pyruvaat omzet in lactaat. Daarom zit het enzym in vrijwel elk weefsel: spieren, hart, lever, nieren, longen, en in grote hoeveelheden in je rode bloedcellen. Gaan er ergens cellen kapot, dan lekt LDH in je bloed, en de waarde stijgt. Dat maakt LDH een breed alarm dat geen orgaan aanwijst. Er bestaan vijf varianten van het enzym die per weefsel verschillen, en die zijn apart te bepalen, maar wat op een gewone uitslag staat is de optelsom. De betekenis komt van het gezelschap: hoog ASAT en CK erbij is spier, hoog bilirubine en veel reticulocyten erbij is afbraak van rode cellen, hoog ALAT erbij is de lever. En één praktisch punt kleurt alles: een rode bloedcel bevat ruwweg vijftig keer zoveel LDH als het bloedplasma. Gaan er cellen kapot in het buisje, bij een moeizame afname, dan meet je vooral dat. Op je uitslag staat LDH in U/l. De landelijke referentiewaarde loopt tot 225 U/l, en de bovengrens van je eigen lab ligt meestal iets hoger, rond de 250, en loopt bij sommige labs met de leeftijd op. Een licht verhoogde waarde bij een verder normaal bloedbeeld is zelden het spoor dat je verder brengt.

Waarom is LDH relevant?

Voor wie sport is LDH in de eerste plaats een trainingsmarker. Na een zware krachttraining, een lange duurloop of een wedstrijd staan LDH, CK en ASAT een paar dagen boven de band, omdat spiervezels bij inspanning kapotgaan en herstellen. Dat is geen schade om je zorgen over te maken, het is de reden dat je sterker wordt. Wie dat weet, prikt op een rustdag; wie het niet weet, leest een leveronderzoek dat nergens toe leidt. De tweede reden is afbraak van rode bloedcellen. Bij een hemolyse, door antistoffen, een erfelijke celvorm of een kapotte hartklep, stijgt LDH samen met bilirubine en de reticulocyten, terwijl het hemoglobine zakt en het haptoglobine verdwijnt. Dat is een beeld dat LDH als eerste zichtbaar maakt, en bij hardlopers gebeurt het in het klein bij elke voetstap. Ook bij een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur stijgt LDH, omdat het beenmerg dan te grote cellen maakt die al in het merg kapotgaan. De derde reden is wat LDH niet is. Het wordt bij sommige vormen van kanker gebruikt om het beloop te volgen, omdat snelgroeiend weefsel veel LDH vrijmaakt, en dat maakt mensen bang voor een verhoogde waarde. Maar bij iemand zonder diagnose is een verhoogd LDH bijna nooit kanker en bijna altijd spier, afname of rode cellen. Het is een maat voor beloop naast een diagnose die al vaststaat, geen test om er een te vinden.

Normaalwaarden LDH

Bij LDH verschilt het bereik meer dan bij de meeste waarden: de landelijke tabel houdt een bovengrens van 225 U/l aan, de labs zelf zitten meestal rond de 250, en sommige laten de grens met de leeftijd oplopen. Een waarde die bij je eigen lab normaal heet, kan dus boven de landelijke waarde liggen zonder dat er iets aan de hand is. Een ondergrens heeft geen betekenis. Belangrijker dan de band is hoe de afname ging en wat je in de dagen ervoor deed.

LDH te hoog of te laag: wat betekent het?

Een hoog LDH betekent dat er ergens cellen zijn afgebroken, en de eerste vraag is of dat in het buisje gebeurde. Ging de afname moeizaam, dan zijn er rode cellen kapotgegaan en meet je hun inhoud; meestal staat er dan 'hemolyse' bij de uitslag, en kalium is dan ook vals hoog. Daarna in volgorde van hoe vaak het voorkomt: spierschade na inspanning, leverschade, afbraak van rode bloedcellen, en zelden weefselschade elders, zoals een hartinfarct, een longembolie of snelgroeiend tumorweefsel. ASAT en CK wijzen naar spier, ALAT naar de lever, bilirubine en reticulocyten naar rode cellen. Een laag LDH betekent niets; het is gewoon weinig celverval, en er hoort niets bij. Wat je eraan doet: bij een verhoging na training niets, behalve de volgende keer op een rustdag prikken. Bij een moeizame afname prik je opnieuw. Bij een beeld van afbraak van rode cellen of leverschade hoort onderzoek daarvan, en dan zijn de waarden ernaast belangrijker dan het LDH zelf. Lees LDH nooit los, maar altijd naast ASAT, CK, bilirubine, de reticulocyten en je hemoglobine. Prik op een rustdag, en vergelijk over de tijd bij hetzelfde lab, want de bovengrenzen verschillen.

Hoe verloopt het bloedonderzoek voor LDH?

Verwijzing

Niet nodig. LDH zit in het leverpakket dat je zelf kunt laten meten.

Nuchter zijn

Niet nodig. LDH schommelt niet met eten.

Wanneer

Op een rustdag, minstens twee dagen na zware inspanning, want spierherstel tilt LDH een paar dagen op.

De afname

Eén buisje bloed uit een ader in je arm, dat vlot moet lopen en snel verwerkt moet worden, want kapotte rode cellen in het buisje tillen de waarde fors op.

Herhalen

Bij een verhoging zonder verklaring eerst nog een keer, op een rustdag en met een vlotte afname; blijft het hoog, dan zeggen de waarden ernaast waar het zit.

Waar prikken

Prikken kan op 250+ locaties bij jou in de buurt, zonder verwijzing. Bekijk de locaties

Alleen educatieve informatie, geen medisch advies. Raadpleeg een zorgprofessional voor klinische beslissingen.