Gecorrigeerd calcium

Wat is gecorrigeerd calcium?

Calcium reist in je bloed op twee manieren: ongeveer de helft zit gebonden aan eiwit, bijna allemaal albumine, en de andere helft is vrij. Alleen het vrije deel werkt, in je zenuwen, spieren, hartritme en stolling, en alleen dat deel bewaakt je lichaam met PTH en vitamine D. Een gewone calciumbepaling telt de twee bij elkaar op. Zolang je albumine normaal is, maakt dat niets uit, want dan is het vrije deel een vaste fractie van het totaal. Het gaat mis als je albumine afwijkt. Bij een leverziekte, een nierziekte, ondervoeding, een langdurige ontsteking of een zwangerschap zakt het albumine, en met elk gram albumine minder daalt het gebonden calcium en dus het totaal, terwijl het vrije deel gewoon op peil blijft. Wie dan alleen naar het totaal kijkt, leest een tekort dat er niet is. Gecorrigeerd calcium is de rekensom die dat bijstelt: totaal calcium plus 0,025 mmol/L voor elke gram albumine onder de veertig. Andersom werkt het ook: bij een hoog albumine door uitdroging trekt de formule iets af. De uitkomst staat in mmol/L, net als het totaal calcium. Gezond is ongeveer 2,15 tot 2,55 mmol/L, de landelijke band, en 2,2 tot 2,6 mmol/L bij het ene lab dat de rekensom afdrukt. Meestal staat hij niet op je uitslag; je maakt hem zelf met de calculator op deze pagina.

Waarom is gecorrigeerd calcium relevant?

Gecorrigeerd calcium is een hulpmiddel voor één situatie: een calcium dat afwijkt terwijl het albumine ook afwijkt. Bij wie gezond is en een normaal albumine heeft, zegt het totaal calcium hetzelfde en voegt de rekensom niets toe. Daarom staat hij meestal niet op je uitslag, en daarom hoef je hem niet te missen. Waar hij wel telt, is bij een laag albumine, en dat komt vaker voor dan je denkt: bij ouderen die weinig eten, bij wie lang ziek is geweest, bij een ontsteking die al even loopt, bij een lever die minder maakt of een nier die eiwit lekt. Een laag totaal calcium in die situatie is meestal geen tekort, en de rekensom laat dat zien voordat er onterecht calcium wordt aangevuld. Andersom kan een normaal totaal bij een laag albumine een verhoogd vrij calcium verbergen, en dan brengt de rekensom een bijschildklierprobleem aan het licht dat anders gemist was. De eerlijke beperking is dat de formule uit 1973 stamt en uitgaat van een gemiddeld lichaam. Bij zieke mensen, bij een sterk afwijkende zuurgraad en bij een hoog of laag totaal-eiwit zit ze er geregeld naast, en daarom zijn labs er terughoudend mee geworden. Bij twijfel, en zeker bij klachten van tintelingen of krampen, is het vrije calcium de directe meting waar geen formule aan te pas komt.

Normaalwaarden gecorrigeerd calcium

Gecorrigeerd calcium is geen aparte meting maar een rekensom: je totaal calcium bijgesteld voor je albumine, omdat de helft van het calcium daaraan gebonden zit. Staat hij niet op je uitslag, dan is dat geen omissie; lees dan je totaal calcium naast je albumine. Bij twijfel, en zeker bij klachten, is het vrije calcium de directe maat waar geen formule aan te pas komt.

Gecorrigeerd calcium te hoog of te laag: wat betekent het?

Een laag gecorrigeerd calcium betekent dat het vrije calcium ook laag is, want de invloed van albumine is al weggerekend. De vraag is dan waarom je regelkring het niet bijhoudt. Van vaak naar zelden: een tekort aan vitamine D, waarbij de darm te weinig opneemt en PTH het uit de botten haalt; een nierziekte, waarbij de nier vitamine D niet meer activeert en fosfaat vasthoudt; en een laag magnesium, zonder welk de bijschildklieren geen PTH afgeven. Zeldzaam zijn bijschildklieren die te weinig werken, meestal na een halsoperatie. Tintelingen rond de mond en in de vingers en krampen zijn de klachten die erbij horen. Een hoog gecorrigeerd calcium neem je serieus, ook zonder klachten. Overactieve bijschildklieren zijn de gewoonste reden bij wie zich goed voelt, en die herken je aan een PTH dat bij een hoog calcium niet laag is. Een kwaadaardige aandoening, meestal met klachten en een laag PTH, is de reden dat een hoog calcium bij iemand die ziek is dezelfde week wordt uitgezocht. Medicijnen zoals thiazideplaspillen, lithium, te veel vitamine D en calciumtabletten tillen de waarde ook op. Wat je eraan doet: bij een laag gecorrigeerd calcium door vitamine D vul je vitamine D aan, en het calcium volgt in weken; eet calcium uit zuivel, groene groente, noten en vis, vul een laag magnesium eerst aan, en belast je botten. Bij een hoog gecorrigeerd calcium door medicijnen of supplementen stop je ermee; door een bijschildklier is een operatie de weg zodra dat nodig is, en tot die tijd helpen ruim drinken, bewegen en geen calciumtabletten. Bij twijfel over de rekensom laat je het vrije calcium meten. Leg gecorrigeerd calcium altijd naast het totaal calcium en het albumine waaruit hij komt, naast PTH bij elke afwijkende waarde, en naast vitamine D en magnesium bij een lage waarde. Bij klachten of een sterk afwijkend albumine is het vrije calcium de betere maat.

Hoe verloopt het bloedonderzoek voor gecorrigeerd calcium?

Verwijzing

Niet nodig, en er is geen aparte bepaling: gecorrigeerd calcium is een rekensom uit totaal calcium en albumine, die je zelf kunt laten meten en met de calculator op deze pagina maakt.

Nuchter zijn

Niet strikt nodig, al meet je calcium het liefst nuchter zodat een calciumrijke maaltijd of een tablet vlak ervoor de waarde niet optilt.

Wanneer

Goed gedronken en op een rustig moment, want uitdroging tilt zowel calcium als albumine op. Sla calciumtabletten en vitamine D op de dag van de prik over als je je gewone niveau wilt weten.

De afname

Eén buisje bloed uit een ader in je arm, met een losse stuwband en een ontspannen hand. Totaal calcium en albumine komen uit dezelfde prik, en PTH en vitamine D kunnen erbij.

Herhalen

Bij een afwijkende waarde na vier tot acht weken, samen met PTH. Bij twijfel over de rekensom laat je in plaats van een herhaling het vrije calcium meten.

Welke test

Gecorrigeerd calcium zit in de uitgebreide meting (€229) en in core.

Waar prikken

Prikken kan op 250+ locaties bij jou in de buurt, zonder verwijzing. Bekijk de locaties

Alleen educatieve informatie, geen medisch advies. Raadpleeg een zorgprofessional voor klinische beslissingen.