Magnesium

Magnesium is de stille helper van je stofwisseling. Meer dan driehonderd enzymen hebben het nodig, van de enzymen die energie maken uit voedsel tot de enzymen die je DNA kopiëren en je spieren laten ontspannen na een samentrekking. Het houdt de kaliumkanalen in je cellen dicht, laat je bijschildklieren PTH afgeven en laat je hart in een regelmatig ritme kloppen. Van al het magnesium in je lichaam zit ongeveer zestig procent in je botten, bijna al de rest in je cellen, en maar één procent in je bloed. Dat ene procent is wat de bepaling meet, en dat is de beperking van deze waarde. Je lichaam houdt het bloedmagnesium op peil door het uit de botten en de cellen te halen, dus de bloedwaarde blijft lang normaal terwijl de voorraad in het weefsel al slinkt. Een lage bloedwaarde betekent daardoor dat het tekort al een tijd bestaat, en een normale waarde sluit een tekort niet uit. De nieren regelen de afvoer: ze houden magnesium vast als er weinig is en scheiden het uit als er veel is, en alles wat die regeling verstoort, verschuift de waarde. Op je uitslag staat magnesium in mmol/L. Normaal is ongeveer 0,73 tot 0,98 mmol/L voor een man en 0,77 tot 0,98 mmol/L voor een vrouw, waar de labs elkaar overlappen. Onder de 0,4 mmol/L en boven de 3,0 mmol/L wordt de aanvrager dezelfde dag gebeld, omdat het hartritme dan in gevaar kan komen.

Magnesium is de waarde die je leest als kalium of calcium laag blijven terwijl je ze aanvult. Zonder magnesium lekken de nieren kalium weg en geven de bijschildklieren geen PTH af, dus een laag kalium en een laag calcium herstellen pas als het magnesium is aangevuld. Wie plaspillen, maagzuurremmers of veel alcohol gebruikt, verliest magnesium via de nieren of neemt het niet op, en dat is de gewoonste reden dat een laag kalium of calcium niet wil bijtrekken. Voor wie gezond is en sport, is magnesium interessanter dan de bloedwaarde laat zien. Spierkrampen, oogleden die trillen, slecht slapen en een hart dat overslaat zijn de klachten van een tekort in het weefsel, en die kunnen er zijn bij een normale bloedwaarde. Een voeding met weinig noten, zaden, peulvruchten, volkoren en groene groente en veel bewerkt voedsel levert minder magnesium dan het lichaam nodig heeft, en zweet voert het af. Een ruime inname uit voeding hangt samen met een lagere bloeddruk, een betere bloedsuiker en minder hart- en vaatziekten, en dat is een effect van de voorraad in de cellen, niet van het getal in je bloed. De bovenkant is bijna altijd de nieren. Gezonde nieren scheiden elk overschot uit, dus een hoog magnesium betekent dat ze dat niet meer kunnen, of dat er via medicijnen zoals magnesiumhoudende laxeermiddelen of maagzuurbinders meer binnenkomt dan ze aankunnen. Een magnesiumsupplement tilt de bloedwaarde bij gezonde nieren nauwelijks op.

Een laag magnesium betekent bijna altijd verlies of een slechte opname, en zelden te weinig voeding alleen. Meestal ligt het aan het eerste en zelden aan het laatste: maagzuurremmers, die bij langdurig gebruik de opname in de darm blokkeren; plaspillen, die de nieren magnesium laten lozen; en alcohol, dat de nieren magnesium laat uitscheiden en de voeding vaak eenzijdig maakt. Daarna komen langdurige diarree of een darmziekte, en een slecht ingestelde diabetes, waarbij de nieren met de suiker ook magnesium kwijtraken. De klachten zijn krampen, trillingen, moeheid en een hart dat overslaat, en een laag kalium of calcium dat niet wil herstellen is vaak de eerste aanwijzing. Een hoog magnesium betekent dat de nieren het niet kwijtraken. Bij nieren die minder filteren stapelt magnesium op, zeker als er magnesiumhoudende laxeermiddelen, maagzuurbinders of supplementen bij komen. Bij gezonde nieren is een hoge waarde zeldzaam, en dan meestal een kwestie van uitdroging of een buis waarin de rode cellen kapotgingen. Boven de 3,0 mmol/L worden de spieren slap en het hart traag, en dat hoort dezelfde dag beoordeeld te worden. Magnesium hoort altijd naast kalium en calcium, want die herstellen niet zolang het magnesium laag is, naast creatinine en de eGFR, die zeggen of de nieren het kwijt kunnen, en naast je klachten en je voeding, want een normale bloedwaarde sluit een tekort in het weefsel niet uit.