Vitamine B6

Vitamine B6 is een verzamelnaam voor een paar verwante stoffen, waarvan je lichaam de werkzame vorm maakt: pyridoxalfosfaat. Die werkzame vorm zit als hulpstof in meer dan honderd enzymen. De meeste daarvan bouwen aminozuren om, de bouwstenen van eiwit, en zo maak je met B6 onder meer serotonine, dopamine en GABA, de stoffen waarmee je hersencellen met elkaar praten, en het heem in je hemoglobine. B6 ruimt ook homocysteïne op, samen met foliumzuur en B12. B6 zit in veel gewone voeding: vlees, vis, kip, aardappelen, bananen, peulvruchten, noten en volkoren. Wie gevarieerd eet, komt zelden tekort. Dat maakt B6 anders dan B1 en B12: het gewone probleem is hier niet te weinig, maar te veel. B6 is de ene B-vitamine waarvan een langdurig hoge dosis uit supplementen schade geeft, aan de gevoelszenuwen in voeten en handen. Daarom is de hoeveelheid B6 die een supplement in Nederland mag bevatten aan een maximum gebonden. Op je uitslag staat vitamine B6 in nmol/L, gemeten als de werkzame vorm in volbloed. Normaal is ongeveer 50 tot 110 nmol/L waar de labs elkaar overlappen, en juist aan de bovenkant verschillen de labs flink.

B6 is een waarde die je vooral om één reden wilt kennen: je slikt een supplement en je hebt tintelingen. Een B-complex, een multivitamine, een magnesiumtablet met B6 erin of een sportsupplement leveren samen makkelijk een veelvoud van wat je nodig hebt. Maandenlang zo'n dosis beschadigt de lange gevoelszenuwen, en dat begint met tintelingen, een doof of brandend gevoel in voeten en handen en een onvast gevoel bij het lopen. De schade is meestal omkeerbaar als je stopt, maar herstel duurt maanden. Een B6-waarde laat zien of het supplement de oorzaak kan zijn, en dat is een van de weinige tintelingen met een simpele oplossing. De andere reden is minder alledaags: een te lage B6 bij wie veel drinkt, bij wie langdurig een ontsteking heeft, bij een coeliakie of andere darmziekte, of bij bepaalde medicijnen. Alcohol breekt de werkzame vorm af, en een ontsteking trekt B6 uit het bloed de weefsels in. Een tekort geeft vage klachten, moeheid, een gevoelige tong, kloofjes in de mondhoeken en somberheid, en laat homocysteïne stijgen. En B6 hoort bij het verhaal van homocysteïne. Foliumzuur en B12 ruimen het meeste op, maar de laatste stap draait op B6. Een hoog homocysteïne met een normaal foliumzuur en B12 is een reden om naar B6 te kijken.

Een hoog B6 is bijna altijd een supplement, en de vraag is niet of de waarde hoog is maar of je klachten hebt. Een hoge waarde zonder tintelingen is een reden om de dosis terug te brengen; een hoge waarde met tintelingen, een doof gevoel of een onvast gevoel bij het lopen is een reden om te stoppen. Reken op maanden voordat de zenuwen bijtrekken. Zonder supplement is een hoog B6 zeldzaam en meestal een kwestie van de meting: de vitamine is na afname niet lang stabiel, en het buisje moet snel verwerkt worden. Een laag B6 betekent te weinig aanvoer, te veel afbraak of een verplaatsing naar de weefsels. De gewoonste verklaring eerst: eenzijdig eten, alcohol, een ontsteking of chronische ziekte, en medicijnen, waaronder de pil, sommige middelen tegen tuberculose en epilepsie, en langdurig gebruik van middelen bij reuma. Vaak gaat een laag B6 samen met een laag B1 of foliumzuur, want de bronnen in je voeding overlappen. Lees B6 naast B1, dat uit dezelfde buis komt, naast homocysteïne, en bij een lage waarde naast CRP, want een ontsteking drukt B6 zonder dat er een tekort is. Vermeld altijd wat je slikt: dat verandert de betekenis van de waarde.