TyG-index

Wat is TyG-index?

Insuline is het hormoon dat na een maaltijd glucose je cellen in stuurt en je lever vertelt dat er genoeg is. Reageren je cellen daar minder goed op, wat insulineresistentie heet, dan blijft er meer glucose in je bloed en maakt je lever, die het signaal ook mist, meer triglyceriden aan. Die twee gevolgen zijn allebei te meten, nuchter, uit hetzelfde buisje, en de TyG-index zet ze bij elkaar: de logaritme van je triglyceriden maal je glucose, gedeeld door twee, met beide in mg/dL. De index is geen bepaling maar een rekensom, en er gaat geen extra buisje bloed in. Wat hem gewicht geeft is waartegen hij is getoetst. Hij werd vergeleken met HOMA-IR, de gebruikelijke schatting uit glucose en insuline, en daarna met de clamptest, de referentiemethode waarbij insuline en glucose per infuus worden toegediend om precies te meten hoe gevoelig je cellen zijn. De samenhang met die meting was sterk, met een correlatie van -0,681, en bleef gelijk bij mannen en vrouwen, met en zonder overgewicht, met en zonder diabetes. De index staat op geen enkel Nederlands rapport; je rekent hem uit met je nuchtere triglyceriden en glucose, na omrekening naar mg/dL, waarbij triglyceriden in mmol/L maal 88,6 gaan en glucose maal 18. De uitkomst heeft geen eenheid. Normaal is er niet, wel twee grenzen uit onderzoek: 4,65 tegen HOMA-IR en 4,68 tegen de clamptest, allebei uit een Mexicaanse onderzoeksgroep. Daaronder is gezond, en lager is beter.

Waarom is TyG-index relevant?

Insulineresistentie is de voorloper van type 2 diabetes en gaat jaren vooraf aan een nuchtere glucose die te hoog wordt, omdat de alvleesklier het verlies aan gevoeligheid lang compenseert met meer insuline. Wie het vroeg ziet, kan het omkeren met afvallen, bewegen en minder suiker. De directe maat, een insulinebepaling, is duur en in Nederland maar op een handvol plekken af te nemen; de TyG-index haalt hetzelfde patroon uit twee getallen die je toch al hebt. De tweede reden is dat de index de winst van leefstijl aan twee kanten laat zien. Minder suiker en alcohol, afvallen en bewegen drukken de triglyceriden binnen weken en de nuchtere glucose binnen maanden, en de index zakt op beide fronten. In grote bevolkingsonderzoeken hangt een hogere index bovendien samen met meer hart- en vaatziekten, leververvetting en nierschade, ook bij mensen zonder diabetes. De eerlijke beperking is dat de index een benadering is en geen diagnose. De onderzoekers noemen hem zelf een surrogaat: hij schat iets wat je met de clamptest zou meten en vervangt die meting niet. De grenzen komen uit één onderzoeksgroep en zijn niet in een Nederlandse bevolking vastgesteld, en de index is even goed als de afname: twee niet-nuchtere getallen geven een index die iets anders meet.

Beslisgrenzen TyG-index

Geen Nederlands rapport drukt de TyG-index af, dus er is geen band om naast te leggen. Wat er wel is, zijn twee grenzen uit het onderzoek dat de index introduceerde en toetste. Ze zijn niet uitwisselbaar: de eerste is geijkt tegen HOMA-IR, de tweede tegen de clamptest, en beide komen uit een Mexicaanse onderzoeksgroep, niet uit een Nederlandse bevolking. Onder de 4,65 is gezond, boven de 4,68 past de index bij insulineresistentie, en daartussen zegt de trend meer dan het getal. Reken de index alleen uit met nuchtere waarden.

TyG-index te hoog of te laag: wat betekent het?

Een lage index is gunstig en betekent dat je cellen goed op insuline reageren. De gewoonste verklaring eerst: een gezonde insulinegevoeligheid, bij een gezond gewicht, weinig suiker en regelmatig bewegen; dalende nuchtere triglyceriden, de beweeglijkste van de twee invoerwaarden, die binnen weken reageren op minder suiker en alcohol; en een dalende nuchtere glucose, die trager volgt. Onder de 4,65 hoeft er niets te gebeuren. Een hoge index betekent dat je triglyceriden en glucose allebei hoog zitten. Meestal ligt het aan het eerste en zelden aan het laatste: niet nuchter geprikt, want zowel glucose als triglyceriden stijgen na een maaltijd en tillen dan beide kanten van de som tegelijk op; insulineresistentie, waar de index voor gemaakt is, meestal door buikvet, weinig beweging, veel suiker en slaaptekort; en stijgende nuchtere triglyceriden op zichzelf, door alcohol of veel snelle suikers, ook als de glucose nog normaal is. Boven de 4,68 past de index bij insulineresistentie, en dan is je HbA1c het volgende getal om naast te leggen. Wat je eraan doet: val af als je buikvet hebt, want dat is de sterkste hefboom, schrap frisdrank, vruchtensap en snoep, drink minder alcohol, en beweeg dagelijks, met daarbij krachttraining, want spieren zijn de grootste afnemer van glucose. Slaap genoeg. Reken op zes tot twaalf weken voordat de index de verandering laat zien, en prik dan opnieuw nuchter. Bij een HbA1c dat al in de diabeteszone zit, hoort een behandelplan erbij. Zet de index naast de nuchtere triglyceriden en glucose zelf, want dezelfde uitkomst hoort bij meerdere combinaties, naast je HbA1c, dat laat zien of de bloedsuiker over maanden al meebeweegt, naast je HDL, dat bij insulineresistentie zakt, en naast je buikomvang en gewicht, die de oorzaak meestal al verraden.

Hoe verloopt het bloedonderzoek voor TyG-index?

Verwijzing

Niet nodig, en er is geen aparte aanvraag. De index volgt uit je nuchtere triglyceriden en glucose, die je toch al laat meten; je rekent hem zelf uit.

Nuchter zijn

Ja, voor allebei de invoerwaarden: acht tot twaalf uur niets eten, alleen water, en de avond ervoor geen alcohol. Een index uit niet-nuchtere waarden meet iets anders.

Wanneer

In de ochtend, nuchter, op een gewone dag zonder feest de avond ervoor en niet tijdens een ziekte. Zes tot twaalf weken na een verandering in voeding, gewicht of beweging om het effect te zien.

De afname

Geen extra buisje. De index wordt berekend uit de nuchtere glucose en de nuchtere triglyceriden uit dezelfde afname, overal waar je een gewone bloedtest laat doen.

Herhalen

Eens per jaar, of zes tot twaalf weken na een verandering in leefstijl. Dit is een waarde om over de tijd te volgen, en er zit geen extra afname aan vast zolang glucose en triglyceriden toch al gemeten worden.

Welke test

TyG-index zit in de uitgebreide meting (€229) en in core.

Waar prikken

Prikken kan op 250+ locaties bij jou in de buurt, zonder verwijzing. Bekijk de locaties

Alleen educatieve informatie, geen medisch advies. Raadpleeg een zorgprofessional voor klinische beslissingen.