Non-HDL-cholesterol

Wat is non-HDL-cholesterol?

Non-HDL-cholesterol is het cholesterol in alle deeltjes behalve HDL. Je krijgt het door je HDL van je totaal cholesterol af te trekken; wat overblijft is het cholesterol in LDL, in zijn voorlopers VLDL en IDL, en in Lp(a). Dat zijn precies de deeltjes die een apoB-eiwit dragen en die in de vaatwand kunnen blijven steken. Non-HDL telt dus al het cholesterol dat schade kan doen bij elkaar op, niet alleen het deel in LDL, maar ook het deel in de triglyceridenrijke deeltjes die na een maaltijd en bij buikvet toenemen. Het is het enige cholesterolgetal dat je zelf kunt uitrekenen, met twee waarden die op elke uitslag staan, en het is tegelijk het getal waarmee in Nederland je risico wordt geschat. Staat het niet op je uitslag, dan trek je je HDL van je totaal af; de rekentool verderop doet het voor je. En omdat het HDL eraf is, kan een hoog HDL een hoog LDL niet meer verbergen, wat bij het totaal cholesterol wel kan. Wat je bij non-HDL niet vindt, is een normaalwaarde. Labs publiceren er geen bereik bij; ze verwijzen naar de streefwaarden of drukken die zelf af. De tabel verderop laat zien hoe.

Waarom is non-HDL-cholesterol relevant?

Non-HDL is het cholesterolgetal waarmee in Nederland je risico op hart- en vaatziekten wordt geschat. Dat heeft drie redenen. Het telt het cholesterol in alle schadelijke deeltjes mee, ook de triglyceridenrijke deeltjes die het LDL-getal mist. Het blijft betrouwbaar bij hoge triglyceriden, waar de gebruikelijke berekening van LDL het laat afweten. En het kost niets extra: totaal cholesterol en HDL staan al op elk vetprofiel, waar apoB een aparte bepaling is die vergelijkbare informatie geeft. Voor wie gezond wil blijven is non-HDL daarmee het getal dat het eerlijkst laat zien wat er in je vaatwand kan belanden, en het reageert op alles wat je zelf doet: eten, gewicht, bewegen. Sinds 2024 rekent de Nederlandse risicoschatting ermee in plaats van met de verhouding tussen totaal cholesterol en HDL. Wie behandeld wordt, kan er net zo goed op sturen als op LDL; de tabel verderop laat zien welke non-HDL bij welke LDL-streefwaarde hoort.

Beslisgrenzen non-HDL-cholesterol

Dit zijn streefwaarden voor mensen die behandeld worden, geen bereik waar een gezond iemand in hoort te vallen. Welke bij jou past, volgt uit je totale risico en niet uit dit ene getal. Reken non-HDL niet om naar LDL; het verschil tussen de twee wisselt per persoon.

Non-HDL-cholesterol te hoog of te laag: wat betekent het?

Een hoog non-HDL betekent veel cholesterol in de deeltjes die zich in de vaatwand ophopen, en de oorzaken zijn dezelfde als bij LDL: veel verzadigd vet, overgewicht en weinig beweging, aanleg, een traag werkende schildklier, en zeldzaam een nierziekte of familiaire hypercholesterolemie. Bij buikvet en hoge triglyceriden loopt non-HDL verder op dan LDL, omdat het ook het cholesterol in de triglyceridenrijke deeltjes meetelt; precies daar is het scherper. Een laag non-HDL is gunstig, en er is geen ondergrens. Bij wie plantaardig en vezelrijk eet, slank is en veel beweegt, is het de gewone uitkomst; bij anderen is het aanleg of het effect van cholesterolverlagende medicatie. De knoppen zijn dezelfde als bij LDL: olijfolie in plaats van boter, noten en vette vis in plaats van vet vlees en vleeswaren, vezels uit havermout, peulvruchten, groente en fruit, afvallen rond de buik en dagelijks bewegen. Omdat non-HDL ook de triglyceridenrijke deeltjes meetelt, zie je minder suiker en alcohol er sneller in terug dan in LDL. Bij de meeste mensen zonder erfelijke aanleg is dat de hele oplossing; bij een erfelijk hoog cholesterol of een al bestaande hart- of vaatziekte blijft leefstijl de basis en komt daar meestal medicatie bij. Wat 'te hoog' is, hangt af van je totale risico, net als bij LDL. De streefwaarden in de tabel, onder 2,6 of onder 3,4 mmol/L, gelden voor wie behandeld wordt; los daarvan valt in niet-nuchter bloed een waarde boven 3,9 mmol/L op. Word je niet behandeld, dan is er geen grens om te halen, alleen een richting, en de knoppen hierboven.

Hoe verloopt het bloedonderzoek voor non-HDL-cholesterol?

Verwijzing

Niet nodig. Je kunt het vetprofiel waar non-HDL uit volgt zelf laten bepalen, zonder tussenkomst van de huisarts.

Nuchter zijn

Niet nodig. Non-HDL kan ook niet-nuchter bepaald worden; dat is juist een van zijn voordelen boven het berekende LDL.

De afname

Eén buisje bloed uit een ader in je arm, meestal in de elleboogplooi. Totaal cholesterol en HDL komen uit datzelfde buisje; een vingerprik gebruiken we niet.

De uitslag

Eén getal in millimol per liter (mmol/L), meestal zonder referentie-interval ernaast, omdat labs er geen publiceren. Staat het niet op je uitslag, dan reken je het zelf uit. Meestal binnen 24 uur beschikbaar.

Herhalen

Verander je je eten of ga je meer bewegen, meet dan na een paar maanden opnieuw onder dezelfde omstandigheden; LDL en non-HDL zijn daarvoor gelijkwaardig.

Welke test

Non-HDL-cholesterol zit in de Hartgezondheid-test (€69) en in core.

Waar prikken

Prikken kan op 250+ locaties bij jou in de buurt, zonder verwijzing. Bekijk de locaties

Alleen educatieve informatie, geen medisch advies. Raadpleeg een zorgprofessional voor klinische beslissingen.