Albumine/globuline-ratio

Je bloedeiwit bestaat uit twee helften die uit verschillende hoeken komen. Albumine, ruim de helft, maakt je lever; het houdt vocht in de vaten en vervoert hormonen en vetzuren. Globuline is de rest: transporteiwitten, stollingseiwitten, ontstekingseiwitten en vooral de antistoffen, die je afweer maakt. Bij een gezond mens is er meer albumine dan globuline, en de albumine/globuline-ratio, albumine gedeeld door globuline, komt daarom boven de één uit. De ratio doet één ding dat albumine en globuline los van elkaar niet kunnen: ze staat los van hoe geconcentreerd je bloed die dag was. Kom je uitgedroogd naar de afname, dan stijgen albumine en globuline allebei, en het totaal eiwit met ze mee; heb je veel gedronken, dan zakken ze allebei. De verhouding tussen de twee blijft in beide gevallen vrijwel gelijk. Beweegt de ratio wel, dan is er echt iets verschoven tussen wat je lever maakt en wat je afweer maakt. Je rapport drukt de ratio meestal niet af; je rekent haar uit met de calculator op deze pagina, uit albumine en totaal eiwit in g/L uit dezelfde afname. De uitkomst heeft geen eenheid. Omdat het een rekensom is, publiceert geen enkel lab er een band voor; gerekend uit het midden van hun banden komt een gezonde volwassene uit rond de 1,15 tot 1,64. Onder de één is de verhouding omgekeerd, en dat is altijd een reden om verder te kijken.

Albumine en globuline bewegen bij de meeste ziekten tegen elkaar in. Bij een ontsteking of infectie die maanden aanhoudt maakt je lever minder albumine, omdat ze haar eiwitproductie verlegt naar ontstekingseiwitten, terwijl je afweer meer antistoffen maakt; de ratio zakt dan aan twee kanten tegelijk. Bij een lever met littekens gebeurt hetzelfde: minder albumine, en meer antistoffen omdat de lever ze minder wegvangt. De ratio vangt die schaar in één getal, en doet dat ongeacht hoeveel je dronk. De tweede reden is dat de ratio een normaal totaal eiwit kan ontmaskeren. Een dalend albumine dat door een stijgend globuline wordt opgevuld, laat het totaal onaangeroerd; de ratio laat de verschuiving wel zien. Wie zijn bloed jaarlijks laat prikken, ziet een sluimerende ontsteking of een lever die achteruitgaat vaak eerder aan een dalende ratio dan aan de losse getallen. De eerlijke beperking is dat de ratio een wijzer is en geen oordeel. Ze zegt dat de verdeling schoof, niet waardoor, en de oorzaak staat in de twee waarden waar ze uit volgt. Er is geen gepubliceerde band, dus je eigen verloop is het ijkpunt, en een verschuiving hoort altijd gelezen te worden naast albumine, globuline, CRP en de leverwaarden.

Een lage ratio betekent dat er naar verhouding minder albumine of meer globuline is, en dat is de kant om serieus te nemen. Meestal ligt het aan het eerste en zelden aan het laatste: een lever die minder albumine maakt, door littekens, alcohol of vervetting; eiwitverlies via de nieren, waarbij albumine weglekt en de urine schuimt; een langdurige ontsteking of infectie, waarbij albumine zakt en de antistoffen oplopen; en zelden een afwijkend eiwit uit één cellijn in het beenmerg, dat het globuline optilt zonder dat er een ontsteking is. Een hoge ratio betekent naar verhouding weinig globuline, en dat is meestal onschuldig: een globuline dat zonder duidelijke oorzaak aan de lage kant zit, bij iemand die gezond is en normaal drinkt. Zelden maakt de afweer te weinig antistoffen, aangeboren of door medicijnen die haar onderdrukken, en dan zijn steeds terugkerende infecties het kenmerk. Een hoog albumine op zichzelf tilt de ratio niet op, want dat komt door uitdroging en dan stijgt globuline mee. De ratio hoort altijd naast albumine en globuline zelf, want de ratio zegt welke kant schoof en de twee getallen zeggen waardoor, naast het totaal eiwit en je vochtbalans, en naast CRP, ALAT en gamma-GT, die laten zien of een ontsteking of je lever erachter zit.