Totaal eiwit

Je bloedplasma is voor een klein deel eiwit, en dat kleine deel doet veel: het houdt vocht in je vaten, vervoert stoffen, stolt je bloed en verdedigt je tegen infecties. Totaal eiwit is de som van al die eiwitten. Ruwweg zestig procent is albumine, één eiwit dat je lever maakt. De overige veertig procent zijn de globulines, een groep met je antistoffen uit de afweercellen, de transporteiwitten voor ijzer, koper en hormonen, en de stollingsfactoren. Omdat het een optelsom is, zegt het getal zelf niet welk eiwit is veranderd. Twee mensen met hetzelfde totaal kunnen een heel verschillende verdeling hebben. Daarom staat totaal eiwit zelden alleen op een uitslag: albumine ernaast, en het verschil tussen de twee, het globuline, dragen de betekenis. Stijgt het totaal terwijl albumine gelijk blijft, dan zit de stijging in de globulines, meestal in de antistoffen. Zakken ze samen, dan is het minder aanmaak, meer verlies of verdunning. Op je uitslag staat totaal eiwit in g/L. Normaal is ongeveer 63 tot 81 g/L, met grenzen die per lab een paar eenheden verschuiven. Het is een concentratie, dus ingedikt bloed geeft een hoger getal en een groot bloedvolume een lager, zonder dat er eiwit bij kwam of af ging.

Totaal eiwit is zelden de waarde waar je iets aan afleest, en vaak de waarde die de vraag stelt. Bij wie gezond is, beweegt het vooral met vocht: te weinig gedronken geeft een hoger getal, veel drinken of een groot bloedvolume door duurtraining een lager. Dat is de eerste vraag bij elke afwijking, en meestal het antwoord. De tweede vraag is de verdeling, en daar wordt het interessant. Een totaal eiwit dat oploopt terwijl albumine gelijk blijft of zakt, betekent meer globuline, en dat is meestal meer antistoffen: bij een langdurige ontsteking of infectie, bij een leverziekte waarbij de afweer harder werkt, of zelden bij een woekering van één soort antistofcel die één eiwit in grote hoeveelheden maakt. Dat laatste is de reden dat een aanhoudend hoog totaal eiwit met een normaal albumine wordt uitgesplitst met een eiwitspectrum. Een totaal eiwit dat zakt terwijl albumine meezakt, is de lever die minder maakt, nieren die eiwit doorlaten, of te weinig eiwit in de voeding. De derde reden is voeding. Wie langdurig te weinig eiwit eet, ziet eerst het albumine en dan het totaal zakken. Een totaal eiwit aan de lage kant bij iemand die lijnt, weinig trek heeft of ouder wordt, is de vraag of er genoeg eiwit op het bord ligt, en het antwoord is eiwit bij elke maaltijd.

Een laag totaal eiwit betekent verdunning, minder aanmaak, meer verlies of te weinig aanvoer. Van vaak naar zelden: verdunning door vocht, een lever die minder maakt, eiwitverlies via de nieren, en te weinig eiwit binnenkrijgen of opnemen. Kijk naar albumine: zakt dat mee, dan zit het in de aanmaak, het verlies of de voeding, en zeggen CRP, de leverwaarden en eiwit in de urine welke. Blijft albumine gelijk, dan zit de daling in de globulines, en dat is zeldzaam. Een hoog totaal eiwit betekent ingedikt bloed of meer globuline. Uitdroging is de gewoonste reden; drink normaal en prik opnieuw. Blijft het hoog terwijl albumine gelijk blijft, dan zit de stijging in de antistoffen: een langdurige ontsteking of infectie, of zelden een afwijkend eiwit uit één cellijn, en dan volgt een eiwitspectrum. Leg totaal eiwit altijd naast albumine, en verder naast CRP, de leverwaarden en creatinine. Prik normaal gehydrateerd, zittend, en vergelijk over de tijd bij hetzelfde lab.