tTG-IgA

Wat is tTG-IgA?

Coeliakie is een auto-immuunziekte waarbij de afweer reageert op gluten, het eiwit in tarwe, rogge en gerst. Bij die reactie ontstaan antistoffen tegen weefseltransglutaminase, een enzym in je eigen darmwand, en de darmwand raakt ontstoken en vlakt af, waardoor voedingsstoffen minder goed worden opgenomen. tTG-IgA meet die antistoffen, van de IgA-soort, de antistof van de slijmvliezen. De test is goed: bij wie gluten eet en een normaal IgA heeft, vindt hij de overgrote meerderheid van de mensen met coeliakie, en een duidelijk positieve uitslag is bijna altijd coeliakie. Hij heeft twee voorwaarden. De antistoffen worden alleen gemaakt zolang er gluten binnenkomt, dus wie al glutenvrij eet, test negatief zonder dat dat iets zegt. En omdat het een IgA-antistof is, test wie zelf weinig IgA maakt altijd negatief; daarom hoort het totale IgA er standaard bij. Op je uitslag staat tTG-IgA als een getal met een grens: onder 7 kU/L normaal, boven 10 kU/L positief, en daartussen twijfelachtig. De eenheid verschilt per lab; de grens is overal dezelfde. Hoe hoger boven de grens, hoe zekerder de uitslag.

Waarom is tTG-IgA relevant?

Coeliakie komt bij ongeveer een op de honderd mensen voor, en de meesten weten het niet. De klachten zijn vaak vaag: moeheid, een opgeblazen buik, wisselende ontlasting, een ijzertekort dat niet weggaat, botontkalking op jonge leeftijd, of helemaal geen klachten. Onbehandeld tast de ziekte de darmwand jarenlang aan, met tekorten aan ijzer, vitamine B12, foliumzuur en vitamine D als gevolg, en een verhoogde kans op botbreuken en andere auto-immuunziekten. De behandeling is geen medicijn maar een eetpatroon: levenslang glutenvrij, waarna de darmwand herstelt en de tekorten verdwijnen. Dat maakt coeliakie een ziekte die het loont om te kennen, en tTG-IgA de test die dat mogelijk maakt. Wie een ijzertekort heeft dat niet reageert op ijzer, wie een ouder, broer of zus met coeliakie heeft, wie diabetes type 1 of een auto-immuunziekte van de schildklier heeft, laat hem met reden bepalen. De valkuil is de volgorde. Veel mensen die zich beter voelen zonder gluten, zijn al glutenvrij gaan eten voordat ze getest zijn. Dan zijn de antistoffen weg en meet de test niets meer, en de vraag of het coeliakie was, of een gevoeligheid zonder auto-immuunziekte, blijft open. Wie het wil weten, eet eerst minstens zes weken normaal gluten, dagelijks, en test daarna.

Normaalwaarden tTG-IgA

De rijen hierboven zijn grenzen, geen normaalwaarden, en de grens is bij de landelijke afspraak en bij de labs dezelfde; alleen de eenheid verschilt per lab. Eén lab voert de test zonder er een grens bij te publiceren. De test meet een IgA-antistof, dus bij een negatieve uitslag hoort een normaal totaal IgA: wie te weinig IgA maakt, test altijd negatief en heeft juist een verhoogde kans op coeliakie.

tTG-IgA te hoog of te laag: wat betekent het?

Een positieve tTG-IgA, boven 10 kU/L, past sterk bij coeliakie; hoe hoger, hoe zekerder, en een waarde van vele malen de grens is bij kinderen genoeg voor de diagnose. Bij volwassenen wordt de diagnose meestal bevestigd met een kijkonderzoek van de dunne darm, en dat gebeurt terwijl je nog gluten eet. Een licht verhoogde waarde komt soms voor zonder coeliakie, bij diabetes type 1, een auto-immuunziekte van de schildklier of een leverziekte, en wordt dan herhaald en aangevuld met een tweede antistof. Een negatieve tTG-IgA is betrouwbaar als je in de weken ervoor gluten at en je totale IgA normaal is. Was je al glutenvrij, dan zegt de uitslag niets; is je IgA laag, dan wordt een IgG-variant van de test gebruikt. Bij een klein deel van de mensen met coeliakie blijft de test toch negatief, en bij sterke verdenking volgt dan alsnog een kijkonderzoek. Wat je eraan doet: bij een bevestigde diagnose is glutenvrij eten de hele behandeling, en de antistoffen dalen dan in maanden tot een jaar naar normaal; de test wordt daarna gebruikt om te zien of het dieet aanslaat. Zonder diagnose is glutenvrij eten geen gezondheidswinst en wel een beperking: de meeste mensen zonder coeliakie hebben er niets aan, en wie de test nog wil, verspeelt ermee de kans hem te lezen. TTG-IgA hoort altijd naast je totale IgA, en bij klachten naast ferritine, vitamine B12, foliumzuur en vitamine D, de tekorten die coeliakie veroorzaakt.

Hoe verloopt het bloedonderzoek voor tTG-IgA?

Verwijzing

Niet nodig. Je kunt de test zelf laten doen; een positieve uitslag wordt daarna bevestigd voordat je glutenvrij gaat eten.

Gluten eten

Ja, en dat is de belangrijkste voorwaarde: minstens zes weken dagelijks gluten, bijvoorbeeld een paar sneden brood, voor de test. Wie al glutenvrij eet, moet eerst terug naar gluten om de test te kunnen lezen.

Nuchter zijn

Niet nodig.

De afname

Eén buisje bloed uit een ader in je arm, met het totale IgA uit hetzelfde buisje.

De uitslag

Eén getal met een grens: onder 7 kU/L normaal, boven 10 kU/L positief, daartussen twijfelachtig. De eenheid verschilt per lab, de grens niet.

Herhalen

Een twijfelachtige uitslag na een paar maanden, met gluten in de voeding. Na de diagnose wordt de test gebruikt om te zien of het glutenvrije dieet aanslaat: de antistoffen dalen dan in maanden tot een jaar naar normaal.

Waar prikken

Prikken kan op 250+ locaties bij jou in de buurt, zonder verwijzing. Bekijk de locaties

Alleen educatieve informatie, geen medisch advies. Raadpleeg een zorgprofessional voor klinische beslissingen.