IgA

Antistoffen komen in vijf soorten, en IgA is de soort die je lichaam naar buiten stuurt. Het wordt gemaakt door afweercellen vlak onder je slijmvliezen en uitgescheiden in de laag slijm op je darmwand, in je luchtwegen, in speeksel, tranen en moedermelk. Daar vangt het bacteriën en virussen af voordat ze je weefsel binnenkomen: een grenswacht, waar IgG in het bloed de binnenlandse politie is. Een deel van het IgA circuleert ook in het bloed, en dat deel is wat deze bepaling meet. Het is een optelsom van al je IgA, ongeacht waartegen het gericht is; dat is iets anders dan een IgA-antistof tegen één doelwit, zoals de coeliakietest, die IgA tegen een darmenzym meet en eigen getallen heeft. Op je uitslag staat IgA in g/L. Normaal is voor een volwassene 0,7 tot 3,5 g/L, waar de labs elkaar overlappen; het bereik loopt in de tienerjaren nog op en verschilt per lab iets aan beide kanten.

IgA wordt om twee redenen gemeten, en de eerste is de coeliakietest. Die test meet een IgA-antistof, en wie zelf weinig of geen IgA maakt, test daarop altijd negatief, ook met coeliakie. Daarom hoort het totale IgA standaard naast de coeliakietest: het zegt of de test überhaupt iets kon meten. Een IgA-tekort komt bij ongeveer een op de zeshonderd mensen voor, en juist die mensen hebben een verhoogde kans op coeliakie. De tweede reden is de afweer zelf. Een IgA-tekort is het meest voorkomende aangeboren afweertekort, en de meeste mensen merken er niets van; een deel heeft vaker luchtweg- en darminfecties, allergieën of auto-immuunziekten. Wie steeds opnieuw verkouden is of bijholteontstekingen heeft, laat IgA vaak samen met IgG en IgM bepalen om te zien of de afweer compleet is. Een hoog IgA heeft weinig met de afweer te maken en veel met langdurige prikkeling. Alcohol is de bekendste oorzaak: de lever ruimt IgA op, en bij veel drinken en bij een vervette of zieke lever stapelt het zich op. Chronische infecties en ontstekingen, van de darm, de luchtwegen of het tandvlees, doen hetzelfde. Voor wie gezond wil blijven is een hoog IgA daarmee vaker een vraag over alcohol en lever dan over de afweer.

Een hoog IgA komt in volgorde van hoe vaak het voorkomt door: veel alcohol en een vervette of zieke lever, een langdurige infectie of ontsteking van darm, luchtwegen of tandvlees, auto-immuunziekten zoals reumatoïde artritis, en zelden een nierziekte die op IgA berust of een woekering van de cellen die IgA maken. Bij een hoge waarde zijn de leverwaarden en je alcoholgebruik de eerste blik, en een ontsteking die je kent de tweede. Een laag IgA is meestal aangeboren en onschuldig: een IgA-tekort waar je niets van merkt, dat wel maakt dat de coeliakietest bij jou een andere aanpak vraagt. Een deel van de mensen met een tekort heeft vaker infecties of allergieën. Zeldzamer is een laag IgA verworven: door medicijnen die de afweer onderdrukken, door eiwitverlies via de nieren of de darm, of als onderdeel van een breder afweertekort waarbij ook IgG laag is. Lees IgA naast IgG en IgM, de andere twee grote antistofklassen, naast de leverwaarden bij een hoge waarde, en altijd naast de coeliakietest als die is gedaan.