IgM

Als je afweer een ziekteverwekker voor het eerst tegenkomt, is IgM de eerste antistof die ze maakt. Het is een groot molecuul, vijf antistoffen aan elkaar, dat binnen dagen op gang komt en veel tegelijk kan vastpakken, maar niet erg precies. Na een week of twee neemt IgG het over: gerichter, kleiner, en het blijft maanden tot jaren in het bloed als geheugen. IgM zakt dan weer weg. Dat tijdsverloop is de reden dat IgM tegen één ziekteverwekker gebruikt wordt om te zeggen of een infectie recent is: IgM aanwezig en IgG nog niet betekent net begonnen. Deze bepaling meet iets anders: al je IgM bij elkaar, tegen wat dan ook. Dat totaal zegt hoeveel je afweer aan het maken is, niet waartegen. Op je uitslag staat IgM in g/L, en het bereik voor volwassenen is bij alle labs hetzelfde: 0,4 tot 2,3 g/L. Het wordt bijna altijd samen met IgG en IgA gemeten.

Het totale IgM wordt zelden op zichzelf gemeten. Het hoort bij het drietal IgG, IgA en IgM waarmee gekeken wordt of de afweer compleet is, bij mensen die steeds opnieuw infecties krijgen, en het hoort bij de vraag of een te veel aan antistoffen van één soort is, wat naar een woekering van antistofcellen kan wijzen. Voor wie gezond is en geen klachten heeft, is het een waarde die zelden iets oplevert. Waar het wel iets zegt, is als eerste antistof. Een hoog totaal IgM betekent dat de afweer net aan het werk is gezet of al lang aan het werk is: een recente infectie, een chronische infectie, een aanhoudende ontsteking. Het zakt vanzelf weer als de prikkel weg is. Een sterk verhoogd IgM dat blijft, is de uitzondering en vraagt onderzoek. Een laag IgM is bij een gezond mens meestal een variant zonder gevolgen. Het telt pas mee als ook IgG laag is, want dan is het de afweer als geheel die tekortschiet, of bij afweerremmende medicijnen en eiwitverlies. Wat je zelf aan je antistoffen doet, is beperkt en algemeen: slapen, niet roken, bewegen, en vaccinaties, die precies het geheugen bouwen dat IgG daarna vasthoudt.

Een hoog IgM komt in volgorde van hoe vaak het voorkomt door: een recente infectie, die de afweer net aan het werk heeft gezet; een langdurige infectie of ontsteking, van hepatitis tot een chronische darmontsteking; een auto-immuunziekte; zelden een leverziekte van de afweer die IgM hoog houdt; en zelden een woekering van de cellen die IgM maken. Hoe hoger en hoe langduriger, hoe meer de laatste twee in beeld komen. Een licht verhoogd IgM na een doorgemaakte infectie is de gewoonste uitkomst en zakt in weken. Een laag IgM betekent bij een gezond mens meestal niets; een klein deel van de mensen maakt van nature weinig IgM zonder er last van te hebben. Het telt mee als IgG en IgA ook laag zijn, bij medicijnen die de afweer onderdrukken, en bij eiwitverlies via nieren of darm. Zeer zelden is het een aangeboren tekort met terugkerende infecties. IgM hoort altijd naast IgG en IgA. Bij een hoge waarde hoort CRP ernaast, dat laat zien of er nu ontsteking is, en de leverwaarden. En controleer of het om het totale IgM gaat: een IgM-test tegen één ziekteverwekker draagt dezelfde naam en heeft eigen getallen.