RDW

Je beenmerg maakt elke seconde miljoenen rode bloedcellen, en als het genoeg ijzer, vitamine B12 en foliumzuur heeft, komen die allemaal in ongeveer dezelfde maat uit de fabriek. RDW, de red cell distribution width, drukt uit hoeveel de cellen in je bloed van elkaar afwijken in grootte. Een lage waarde betekent dat ze allemaal ongeveer even groot zijn; een hoge waarde dat er kleine en grote cellen door elkaar zitten. Dat maakt RDW een vroeg signaal. Een rode bloedcel gaat ongeveer vier maanden mee, dus als het beenmerg door een tekort cellen van een ander formaat gaat maken, zwemmen de nieuwe, afwijkende cellen maandenlang tussen de oude, normale. De spreiding loopt dan op terwijl het gemiddelde, het MCV, nog nauwelijks beweegt en het hemoglobine nog normaal is. Hetzelfde gebeurt in omgekeerde richting bij herstel: als na een ijzerkuur weer normale cellen bijkomen tussen de kleine, piekt de RDW eerst voordat hij zakt. Je rapport drukt RDW af als percentage, en soms als absolute breedte in fL. Normaal is ongeveer 12,3 tot 14 % voor mannen en 12,4 tot 14 % voor vrouwen, waar de labs elkaar overlappen. Een lage RDW is van nature laag en de gezonde uitkomst; er bestaat geen tekort aan gelijkheid.

RDW is het getal in je bloedbeeld dat het eerst beweegt als er iets aan de aanmaak van rode bloedcellen verandert. Bij een beginnend ijzertekort, door hevige menstruaties, weinig ijzer uit voeding of veel duursport, loopt de spreiding op voordat het hemoglobine zakt. Wie zijn bloedbeeld jaarlijks laat prikken, ziet een tekort daardoor vaak een half jaar eerder aan de RDW dan aan de bloedarmoede zelf. De tweede reden is dat RDW helpt bij het uit elkaar houden van oorzaken. Kleine cellen met een hoge RDW is ijzertekort; kleine cellen met een normale RDW past bij dragerschap van thalassemie, waarbij alle cellen even klein zijn. Grote cellen met een hoge RDW is een tekort aan B12 of foliumzuur; grote cellen met een normale RDW past bij alcohol of een trage schildklier. En een normaal MCV met een hoge RDW is vaak een gemengd tekort, waarbij kleine en grote cellen elkaar in het gemiddelde opheffen. De eerlijke beperking is dat RDW zegt dat er iets verandert, niet wat. Het getal heeft geen eigen oorzaak: het volgt de tekorten en het herstel ervan, en een bloedtransfusie tilt het op omdat er cellen van iemand anders bijkomen. Lees het daarom nooit alleen, maar als de aanwijzing die zegt welke van de andere waarden je moet bekijken.

Een lage RDW is van nature laag en de gezonde uitkomst: je beenmerg maakt cellen van hetzelfde formaat, en dat betekent dat het genoeg ijzer, B12 en foliumzuur heeft. Er is geen ondergrens en er bestaat geen tekort aan gelijkheid; een laag getal hoeft nooit verklaard te worden. Een hoge RDW betekent dat er cellen van verschillende grootte door elkaar zitten. De gewoonste verklaring eerst: ijzertekort, waarbij nieuwe kleine cellen tussen de oude normale zwemmen, vaak het eerste teken voordat het hemoglobine zakt; een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur, waarbij juist grote cellen bijkomen; herstel na een bloeding of een behandeling, als normale cellen weer bijkomen tussen de afwijkende; een bloedtransfusie, die cellen van iemand anders toevoegt; en een gemengd tekort van ijzer en B12 of foliumzuur tegelijk, waarbij het MCV normaal lijkt en de RDW het verraadt. Zet RDW naast het MCV, dat zegt of de afwijkende cellen klein of groot zijn, naast het hemoglobine, dat zegt of er al bloedarmoede is, naast ferritine bij kleine cellen en naast vitamine B12 en foliumzuur bij grote cellen, en naast je vorige uitslag, want een RDW die stijgt terwijl de rest nog normaal is, is het vroegste signaal dat er is.