Elke test, uitgelegd.

Hematocriet is het deel van je bloed dat uit rode bloedcellen bestaat: bij 0,45 is bijna de helft van je bloed cel en de rest plasma. Het vertelt hetzelfde verhaal als hemoglobine vanuit een andere hoek, en het is de waarde die het snelst verraadt of je bloed ingedikt is.

Hemoglobine is het eiwit in je rode bloedcellen dat zuurstof van je longen naar je spieren en hersenen draagt. De waarde zegt hoeveel zuurstof je bloed kan vervoeren, en daarmee of je bloedarmoede hebt; waarom, vertellen ferritine en de celgrootte. Prik goed gehydrateerd en niet na zware inspanning.

MCH is de gemiddelde hoeveelheid hemoglobine per rode bloedcel: hoe goed elke cel gevuld is. Het beweegt bijna altijd samen met de celgrootte, laag bij ijzertekort en hoog bij een tekort aan B12 of foliumzuur, en het is een van de eerste celwaarden die reageert als je ijzer aanvult.

MCHC is hoe dicht het hemoglobine in je rode bloedcellen gepakt zit: de vulling gecorrigeerd voor de celgrootte. Het is de traagste en stabielste van de celwaarden, zakt bij een ijzertekort dat al even duurt, en een hoge waarde is vaker een meetstoring dan een bevinding.

MCV is de gemiddelde grootte van je rode bloedcellen. Het is de eerste splitsing bij bloedarmoede: kleine cellen wijzen naar ijzer, grote naar B12, foliumzuur of alcohol, en omdat een rode cel vier maanden meegaat, is MCV het verslag van de laatste maanden, niet van vandaag.

RDW meet hoeveel je rode bloedcellen onderling in grootte verschillen. Een lage RDW is van nature laag en gezond; een hoge RDW is een vroeg signaal dat je beenmerg cellen van een ander formaat is gaan maken, meestal door ijzertekort of een tekort aan B12 of foliumzuur.

Erytrocyten zijn je rode bloedcellen, en deze waarde telt hoeveel er per liter bloed rondgaan. Het aantal zegt nog niet hoeveel zuurstof je bloed draagt, dat hangt af van hoeveel hemoglobine in elke cel zit; samen met hemoglobine en de celgrootte wijst het de soort bloedarmoede aan. Prik normaal gehydrateerd en niet na zware inspanning.

Ferritine is het eiwit waarin je lichaam ijzer opslaat, en de waarde in je bloed is de maat voor hoe groot die voorraad is. Het is de eerste waarde om te kennen bij moeheid, want de voorraad loopt leeg lang voordat je bloedarmoede hebt.

Transferrine is het eiwit dat ijzer door je bloed vervoert, de taxi tussen darm, voorraad en beenmerg. Je lever maakt er meer van als ijzer schaars is en minder bij ontsteking, dus een hoog transferrine is een lichaam dat naar ijzer zoekt en een laag transferrine meestal een lichaam dat ontstoken of ondervoed is.

Transferrine saturatie is het deel van je ijzertransport dat op dit moment bezet is: hoeveel van de taxi's een passagier hebben. Het is de beste maat voor hoeveel ijzer je cellen nu kunnen pakken, laag bij een tekort, hoog bij stapeling, en de waarde die een tekort laat zien dat ferritine bij ontsteking verbergt.

Serumijzer is het ijzer dat op dit moment door je bloed onderweg is, gebonden aan zijn transporteiwit. Het is een momentopname die 's ochtends het hoogst staat en na een ijzerpil of een stuk vlees omhoog schiet; op zichzelf zegt het weinig, als bouwsteen van de transferrine saturatie veel.

Foliumzuur, of folaat, is de B-vitamine uit groene groente en peulvruchten die je cellen nodig hebben om DNA te maken en zich te delen. Te weinig groente, alcohol en een zwangerschap zijn de gewoonste redenen voor een tekort, en supplementen de gewoonste voor een hoge waarde.

Vitamine B12 heb je nodig voor je zenuwen, je DNA en de aanmaak van rode bloedcellen. Het komt vrijwel alleen uit dierlijke voeding en heeft een ingewikkelde opname, dus een tekort komt net zo vaak door de maag als door het bord.