NLR (neutrofielen/lymfocyten)

Neutrofielen en lymfocyten zijn de twee grootste groepen witte bloedcellen, en ze reageren tegengesteld op hetzelfde signaal. Adrenaline en cortisol, de hormonen van stress, maken neutrofielen los van de vaatwand en zetten ze uit het beenmerg, en tegelijk sturen ze lymfocyten uit het bloed terug naar de lymfeklieren. Bij een infectie, een ontsteking of een operatie gebeurt hetzelfde. De ene groep gaat omhoog, de andere omlaag, en de verhouding tussen de twee versterkt dat verschil. Dat is het idee achter de NLR. Neutrofielen zijn de snelle, aangeboren afweer die overal op reageert; lymfocyten zijn de specialisten die tijd en rust nodig hebben. Een lage verhouding betekent dat de balans naar herstel en specialisatie ligt; een hoge dat je lichaam in de stressstand staat. Bij een gezonde volwassene in rust liggen de twee dicht bij elkaar, en de verhouding rond de 1 tot 2. Bij een zware bacteriële infectie kan hij boven de 10 komen, en bij iemand die slecht slaapt, overtraind is of rookt, kruipt hij langzaam naar de bovenkant. Je uitslag drukt de verhouding meestal niet af; je rekent hem zelf uit met de calculator op deze pagina. De twee onderzoeken die een referentie-interval hebben gepubliceerd, komen uit op 0,78 tot 3,53 en op 0,88 tot 4,0, en waar die overlappen, tussen 0,88 en 3,53, ligt het gebied dat als gezond geldt.

De NLR is een van de eenvoudigste manieren om te zien hoe zwaar je lichaam belast is. Een sporter die te veel traint zonder rust, ziet de neutrofielen oplopen en de lymfocyten zakken, en de verhouding stijgt weken voordat de prestaties inzakken. Wie structureel te weinig slaapt of langdurig onder druk staat, ziet hetzelfde. En omdat de verhouding bij dezelfde persoon van dag tot dag redelijk stabiel is, laat een stijging over een paar metingen zien dat er iets veranderd is, ook als elk van de twee getallen apart nog binnen de band valt. De tweede reden is ontsteking. De sluimerende ontsteking van buikvet, roken en weinig beweging tilt de neutrofielen licht op en drukt de lymfocyten licht, en de verhouding pikt dat op. Een NLR die zonder infectie aan de hoge kant zit, hangt daardoor samen met meer hart- en vaatziekten en met een slechter beloop van veel ziekten, en hij zakt mee als de leefstijl verandert. Dat maakt hem een bruikbare maat om over de jaren te volgen, naast CRP, dat de ontsteking zelf meet. De eerlijke beperking is dat de verhouding niet zegt welke van de twee getallen bewoog. Een NLR van 4 kan komen van een bacterie die de neutrofielen optilde, van prednison dat de lymfocyten drukte, of van een slechte nacht die allebei deed. Daarom lees je hem altijd naast de twee losse getallen en naast CRP, en daarom is één uitkomst een momentopname en de trend het echte getal.

Een lage NLR betekent dat de lymfocyten overheersen, en dat is meestal gunstig: de balans ligt naar herstel. Onder de 0,88 is het de vraag welke kant het vandaan komt. Meer lymfocyten is meestal een virus of de herstelfase erna, en dan is de verhouding tijdelijk laag. Minder neutrofielen is een virus dat net is geweest, een medicijn, of een van nature lager aantal, wat bij mensen met Afrikaanse of Midden-Oosterse voorouders veel voorkomt; voor hen is een lage NLR hun gewone stand en geen bevinding. Een hoge NLR betekent dat je lichaam in de stressstand staat, en de vraag is waardoor. Boven de 3,53 met koorts en een hoog CRP is het een bacteriële infectie of een ontsteking, en dan zakt de verhouding met het herstel. Zonder koorts is het bijna altijd belasting: een zware training de dag ervoor, een slechte nacht, een periode van druk, roken, prednison of buikvet. Een verhouding die over meerdere metingen aan de hoge kant blijft zonder infectie, is de sluimerende ontsteking, en die lees je naast je buikomvang, je slaap en je CRP. De NLR hoort altijd naast de neutrofielen en lymfocyten zelf, want de verhouding zegt niet welke van de twee bewoog, naast CRP, dat zegt of er ontsteking loopt, en naast de PLR, die dezelfde balans meet met de bloedplaatjes als teller en trager beweegt.