Foliumzuur

Wat is foliumzuur?

Foliumzuur is de naam van de B-vitamine in tabletten en verrijkte voeding; folaat is de natuurlijke vorm in groene bladgroente, peulvruchten, volkoren, fruit en lever. Het woord komt van folium, blad. In je lichaam is het een hulpstof bij het maken van de bouwstenen van DNA en bij het omzetten van homocysteïne, en daarmee onmisbaar voor elke cel die zich deelt. De cellen die zich het snelst delen, in je beenmerg, de wand van je darm en een groeiend embryo, merken een tekort het eerst. Je lichaam maakt foliumzuur niet zelf en slaat er maar een paar maanden voorraad van op, in de lever. Het getal in je bloed volgt daardoor wat je de afgelopen weken at, en het reageert snel: een maaltijd met veel groente of een supplement kort voor de afname tilt het meteen op. Bij een tekort worden de rode bloedcellen te groot en te weinig, een bloedarmoede die aan een hoog MCV te herkennen is, en loopt het homocysteïne op. Je rapport drukt foliumzuur af in nmol/L. Normaal is ongeveer 12,2 tot 38,5 nmol/L, waar de labs elkaar overlappen; onder de 10 nmol/L spreekt de Wereldgezondheidsorganisatie van een tekort. Boven de band is er niets aan de hand, want een overschot verlaat het lichaam via de urine.

Waarom is foliumzuur relevant?

Foliumzuur is de vitamine die het eerst opraakt bij wie weinig groente eet, veel drinkt of eenzijdig eet, en het tekort laat zich zien in het bloedbeeld: grote rode bloedcellen, een oplopende RDW en op den duur bloedarmoede met vermoeidheid. Het homocysteïne loopt ermee op, en dat is een van de redenen dat een tekort samenhangt met hart- en vaatziekten. De tweede reden is de zwangerschap. In de eerste weken, wanneer de neuraalbuis van het embryo sluit, vaak nog voordat een vrouw weet dat ze zwanger is, verkleint genoeg foliumzuur de kans op een open ruggetje en andere aangeboren afwijkingen fors. Daarom is het advies om vanaf het moment dat je zwanger wilt worden tot en met de tiende week elke dag 400 microgram te slikken, naast wat je eet. De eerlijke beperking is dat het getal in het bloed een momentopname is van de afgelopen dagen, niet van de voorraad in je cellen. Een groenterijke maaltijd of een tablet de ochtend ervoor kan een tekort maskeren. En foliumzuur en vitamine B12 werken samen: veel foliumzuur kan de bloedarmoede van een B12-tekort verbergen terwijl de zenuwschade doorgaat, dus lees de twee altijd samen.

Normaalwaarden foliumzuur

De band verschilt hier meer dan bij de meeste waarden, vooral aan de onderkant: de ondergrens loopt ruim een factor twee uiteen tussen de labs. Waar ze elkaar overlappen, 12,2 tot 38,5 nmol/L, is iedereen het eens, en onder de 10 nmol/L is er volgens de Wereldgezondheidsorganisatie een tekort. Het getal reageert sterk op wat je de dagen ervoor at, dus prik bij voorkeur voor het ontbijt en voor je supplement van die dag, en lees foliumzuur altijd samen met vitamine B12. Boven de band is er niets aan de hand.

Foliumzuur te hoog of te laag: wat betekent het?

Een laag foliumzuur betekent dat er de afgelopen weken te weinig binnenkwam of te veel verbruikt werd. Meestal ligt het aan het eerste en zelden aan het laatste: te weinig groente, peulvruchten en volkoren in de voeding, de gewoonste reden bij wie eenzijdig of vooral bewerkt eet; een zwangerschap of borstvoeding, waarin het embryo en het kind veel verbruiken; alcohol, dat de opname remt en de voorraad in de lever leegtrekt; medicatie, zoals methotrexaat, sommige middelen tegen epilepsie en de pil; en een darmziekte zoals coeliakie of de ziekte van Crohn, waarbij de darm het niet opneemt. Een hoog foliumzuur is onschuldig en komt bijna altijd door supplementen of verrijkte voeding, zoals ontbijtgranen en sommige broodsoorten; een overschot verlaat het lichaam via de urine. Het enige om op te letten: veel foliumzuur bij een B12-tekort verbergt de bloedarmoede terwijl de zenuwschade doorgaat, dus laat bij een hoge waarde uit supplementen ook je B12 meten. Wat je eraan doet: eet dagelijks groene bladgroente, broccoli, peulvruchten, volkoren en fruit, en kook groente kort, want foliumzuur gaat verloren in kookwater. Drink minder alcohol. Wil je zwanger worden, slik dan 400 microgram per dag vanaf het moment dat je stopt met anticonceptie tot en met de tiende week. Bij een tekort brengt een tablet het getal in een paar weken op peil; de rode bloedcellen hebben drie tot vier maanden nodig om te herstellen. Laat altijd vitamine B12 mee meten voordat je foliumzuur aanvult. Foliumzuur hoort altijd naast vitamine B12, want de twee werken samen en veel foliumzuur kan een B12-tekort verbergen, naast het MCV en de RDW, die bij een tekort oplopen, naast het hemoglobine, dat zegt of er al bloedarmoede is, en naast het homocysteïne, dat de voorraad in je cellen eerlijker weerspiegelt dan het getal in het bloed.

Hoe verloopt het bloedonderzoek voor foliumzuur?

Verwijzing

Niet nodig. Je kunt foliumzuur zelf laten meten, en het zit in de meeste pakketten voor bloedarmoede en vermoeidheid.

Nuchter zijn

Wel aan te raden. Een maaltijd met veel groente of een supplement kort voor de afname tilt de waarde meteen op en kan een tekort maskeren.

Wanneer

In de ochtend, voor het ontbijt en voor je supplement van die dag. Bij een kinderwens voordat je begint met slikken, om te weten waar je staat.

De afname

Eén buisje bloed uit een ader in je arm. Vraag vitamine B12 en een bloedbeeld erbij, want een tekort aan de een lijkt op een tekort aan de ander en de aanpak verschilt.

Herhalen

Drie tot vier maanden na het aanvullen van een tekort, want zo lang hebben de rode bloedcellen nodig om te herstellen. Vergelijk met de band op je eigen rapport, want de ondergrens verschilt ruim een factor twee tussen de labs.

Welke test

Foliumzuur zit in de IJzer en vermoeidheid-test (€99) en in core.

Waar prikken

Prikken kan op 250+ locaties bij jou in de buurt, zonder verwijzing. Bekijk de locaties

Alleen educatieve informatie, geen medisch advies. Raadpleeg een zorgprofessional voor klinische beslissingen.