Transferrine

IJzer kan niet los door je bloed reizen; vrij ijzer is reactief en beschadigt weefsel. Daarom heeft je lichaam een vervoerder: transferrine, een eiwit uit je lever dat twee ijzeratomen tegelijk kan vastpakken en afleveren waar ze nodig zijn, vooral in het beenmerg dat er rode bloedcellen van maakt. De transferrinewaarde is het aantal taxi's dat op de weg is, of ze nu bezet zijn of niet. Hoeveel taxi's er rijden, regelt je lever op basis van hoeveel ijzer er is. Is ijzer schaars, dan maakt de lever meer transferrine, om elk atoom dat de darm oplevert meteen op te kunnen pikken. Is er genoeg of te veel, dan minder. Daardoor beweegt transferrine tegengesteld aan ferritine: bij een ijzertekort is de voorraad leeg en het transferrine hoog. Twee dingen doorkruisen dat patroon. Bij een ontsteking maakt de lever minder transferrine, los van het ijzer, en bij een tekort aan eiwit of een zieke lever ook. En oestrogeen, uit de pil of in de zwangerschap, laat de lever meer transferrine maken zonder dat er een tekort is. Op je uitslag staat transferrine in g/L. Normaal is ongeveer 2,2 tot 2,9 g/L voor mannen en 2,5 tot 3,2 g/L voor vrouwen waar de labs elkaar overlappen. Serumijzer gedeeld door transferrine geeft de transferrine saturatie, het deel van de taxi's dat bezet is.

Transferrine is de waarde die twee soorten bloedarmoede uit elkaar houdt die op elkaar lijken maar tegengesteld behandeld worden. Bij een echt ijzertekort zet je lever alle taxi's op de weg: transferrine hoog, ferritine laag, saturatie laag, en alle drie wijzen dezelfde kant op. Bij bloedarmoede door een chronische ontsteking of ziekte is het beeld omgekeerd: transferrine laag of normaal, ferritine hoog, en het ijzer zit niet in de voorraad omdat het op is, maar omdat het lichaam het wegsluit. In het eerste geval helpt ijzer; in het tweede helpt ijzer niet en de ontsteking aanpakken wel. Transferrine maakt dat onderscheid zonder verder onderzoek. De tweede reden is voeding. Transferrine is een eiwit dat de lever elke dag opnieuw maakt, en bij te weinig eiwit in de voeding, bij een streng dieet of een periode van weinig eten zakt het binnen weken. Een laag transferrine zonder ontsteking en met een normaal ijzer is daarom een van de eerste tekenen dat je te weinig eiwit binnenkrijgt, eerder dan albumine dat laat zien. En transferrine hoort bij het vroeg herkennen van ijzerstapeling. Bij hemochromatose is transferrine laag of normaal terwijl de saturatie ver boven de band uitkomt, omdat de weinige taxi's allemaal vol zitten. Dat patroon valt op voordat ferritine oploopt en voordat er schade is.

Een hoog transferrine betekent een lichaam dat naar ijzer zoekt. In volgorde van hoe vaak het voorkomt: een ijzertekort, een zwangerschap, en de anticonceptiepil of andere oestrogenen. Bij een ijzertekort is ferritine laag en de saturatie ook; bij een zwangerschap of de pil is het transferrine hoog terwijl de voorraad in orde is, en dan hoort de saturatie er lager door te lijken dan ze is. Een laag transferrine betekent een lever die minder taxi's maakt. In volgorde: een ontsteking of ziekte, een leverziekte, een tekort aan eiwit, en zelden ijzerstapeling. CRP maakt het onderscheid met ontsteking, de leverwaarden met een zieke lever, en albumine en je eetpatroon met een eiwittekort. Een laag transferrine met een saturatie boven 45% is het beeld van stapeling. Lees transferrine altijd naast ferritine, serumijzer, de transferrine saturatie en CRP. Transferrine schommelt niet over de dag; meld het wel als je zwanger bent of de pil gebruikt.