eAG (geschat gemiddelde glucose)

Glucose in je bloed plakt langzaam en onomkeerbaar aan het hemoglobine in je rode bloedcellen. Hoe hoger je bloedsuiker gemiddeld is, hoe groter het deel van het hemoglobine dat een suikergroep draagt, en dat deel is het HbA1c. Een rode bloedcel gaat ongeveer vier maanden mee, dus het HbA1c vat de bloedsuiker van de afgelopen twee tot drie maanden samen, met de laatste weken het zwaarst meegewogen. De eAG, voluit estimated average glucose, is dat HbA1c omgerekend naar de gemiddelde glucose die erbij hoort. De omrekening komt uit een onderzoek waarin ruim vijfhonderd mensen drie maanden lang duizenden glucosemetingen deden, waarna de gemiddelde glucose tegen het HbA1c werd gezet: gemiddelde glucose in mg/dL is 28,7 maal het HbA1c in procenten min 46,7, en dat verband was gelijk voor mannen en vrouwen, jong en oud, met en zonder diabetes. In Nederland staat het HbA1c in mmol/mol en de glucose in mmol/L; dat is dezelfde omrekening in andere eenheden. Je rapport drukt de eAG meestal niet af; je rekent hem uit met de calculator op deze pagina, uit je HbA1c. De uitkomst staat in mmol/L, dezelfde eenheid als een glucosemeter. Normaal is een eAG onder de 7 mmol/L, wat hoort bij een HbA1c onder de 42 mmol/mol; vanaf 48 mmol/mol, een eAG rond de 7,7, is er sprake van diabetes.

De eAG maakt je HbA1c leesbaar. Wie thuis prikt of een sensor draagt, kent bloedsuikers in mmol/L; het HbA1c staat in mmol/mol en is daarmee lastig naast die getallen te leggen. De omrekening haalt die drempel weg: een HbA1c van 53 mmol/mol wordt een gemiddelde bloedsuiker van ongeveer 8,6, en dat getal snapt iedereen die weleens een meter heeft gebruikt. De tweede reden is dat een gemiddelde over maanden eerlijker is dan een moment. Een nuchtere glucose is één ochtend en beweegt met slaap, stress en een infectie; de eAG middelt al die ochtenden en middagen en avonden uit. Wie zijn voeding, gewicht of beweging heeft veranderd, ziet in de eAG na twee tot drie maanden het echte effect, los van de dag van de afname. De eerlijke beperking is dat de eAG niets toevoegt aan het HbA1c en al zijn beperkingen erft. De meting van het HbA1c mag zeven procent afwijken, en die marge werkt in de omrekening door. Alles wat de levensduur van rode bloedcellen verandert, bloedarmoede, bloedverlies, een verkorte overleving door een bloedziekte, verschuift het HbA1c en dus de eAG zonder dat de bloedsuiker bewoog. En een gemiddelde zegt niets over de pieken en dalen eronder: twee mensen met dezelfde eAG kunnen een heel verschillende dag hebben gehad.

Een lage eAG is gunstig en betekent dat je bloedsuiker de afgelopen maanden gemiddeld laag was. Meestal komt dat door een dalend HbA1c, dus door minder suiker, afvallen, meer bewegen of een beter ingestelde diabetes, en dat is de bedoeling. Soms is het een vertekening: een kortere levensduur van rode bloedcellen, na bloedverlies, bij een bloedziekte of bij herstel van bloedarmoede, geeft de cellen minder tijd om suiker op te pikken en drukt het HbA1c vals omlaag. Bij iemand met diabetes die insuline gebruikt, kan een lage eAG ook betekenen dat er onder het gemiddelde te veel lage waarden zitten. Een hoge eAG betekent dat je bloedsuiker gemiddeld hoog was. Meestal ligt het aan het eerste en zelden aan het laatste: een stijgend HbA1c, door meer suiker en snelle koolhydraten, gewichtstoename, minder beweging, slaaptekort of een diabetes die uit het lood raakt; de meetmarge van de HbA1c-bepaling, die de uitkomst zeven procent naar boven of beneden kan zetten; en zelden een verschil in hoe snel iemands hemoglobine suiker bindt, waardoor dezelfde bloedsuiker bij de een een hoger HbA1c geeft dan bij de ander. IJzertekort verlengt de levensduur van rode bloedcellen en tilt het HbA1c op dezelfde manier op. De eAG hoort altijd naast het HbA1c waar hij uit komt, want het is hetzelfde getal in een andere eenheid, naast je nuchtere glucose, die het moment laat zien waar de eAG het gemiddelde geeft, naast je hemoglobine en ferritine, want bloedarmoede en ijzertekort vertekenen het HbA1c, en naast je eigen metermetingen of sensor, die de pieken en dalen laten zien die in een gemiddelde verdwijnen.