Eosinofielen

Eosinofielen zijn gemaakt voor een vijand die te groot is om op te slokken: wormen en andere parasieten. Ze hechten zich aan het oppervlak en gieten er enzymen en giftige eiwitten overheen. Diezelfde korrels, die onder de microscoop roze kleuren en de cel haar naam geven, worden ook losgelaten bij allergie. Bij hooikoorts, astma en eczeem stuurt de afweer eosinofielen naar de neus, de luchtwegen en de huid, en het aantal in je bloed loopt mee op. Ze zijn schaars, een paar procent van je witte cellen, en het grootste deel zit in het weefsel, vooral in de darmwand. Het aantal in je bloed volgt de prikkel. In het pollenseizoen staat het bij wie hooikoorts heeft hoger dan in de winter. Een medicijn waar je lichaam op reageert, sommige antibiotica, pijnstillers en middelen tegen epilepsie, tilt het aantal op, net als een worminfectie die je uit de tropen hebt meegenomen. En cortisol drukt het: bij acute stress, een zware infectie en tijdens een prednisonkuur zakt het aantal tot bijna nul, wat de reden is dat prednison bij astma en eczeem zo goed werkt. Op je uitslag staat het aantal in ×10⁹/L, en lees het als absoluut aantal, niet als percentage. Normaal is ongeveer 0,1 tot 0,4 ×10⁹/L, waar de labs elkaar overlappen. De onderkant zegt niets; het is de bovenkant die iets betekent.

Eosinofielen zijn het getal dat allergie zichtbaar maakt. Wie in het voorjaar moe is, een verstopte neus heeft en zich afvraagt of het een verkoudheid of hooikoorts is, ziet in de differentiatie het antwoord: bij hooikoorts lopen de eosinofielen op, bij een verkoudheid de lymfocyten. Bij astma is het aantal bovendien een maat voor het type: astma met veel eosinofielen reageert goed op inhalatiesteroïden en op nieuwe middelen die precies deze cel uitschakelen, en het aantal in je bloed helpt bij die keuze. Een tweede reden is dat een hoog aantal zonder allergie een aanwijzing is voor iets wat je anders mist. Een worminfectie na een reis geeft vaak maandenlang geen klachten behalve een licht verhoogd aantal eosinofielen. Een medicijn waar je lichaam op reageert laat het aantal oplopen voordat de huiduitslag komt. En de zeldzame gevallen, een auto-immuunziekte van de bloedvaten of een beenmergziekte waarbij de aanmaak ontspoort, beginnen met een aantal dat blijft stijgen zonder verklaring. Een laag aantal is de kant die je kunt negeren. Eosinofielen zijn van nature schaars, drie van de vier labs beginnen hun band bij nul, en cortisol drukt het aantal bij elke vorm van stress of ziekte. Een aantal van nul zegt vooral dat er op dat moment geen allergie of parasiet aan het werk is.

Een laag aantal betekent niets. Cortisol drukt eosinofielen bij acute stress, een zware infectie of tijdens een prednisonkuur, en ook een inhalatiesteroïde bij astma drukt het aantal een beetje. Er is geen ondergrens die op een tekort of een aandoening wijst. Een hoog aantal betekent dat er een prikkel is, en de vraag is welke. Van vaak naar zelden: een allergie, in Nederland meestal hooikoorts, astma of eczeem, en dan loopt het aantal mee met het seizoen en met de klachten; een medicijn waar je lichaam op reageert, vaak in de eerste weken na het starten; en een parasiet, vooral na een reis naar de tropen of bij klachten van de darm. Zeldzaam zijn een auto-immuunziekte van de bloedvaten en een beenmergziekte, en die herken je aan een aantal dat bij herhaling ver boven de band blijft, vaak boven de 1,5, zonder allergie of reis als verklaring. Zo'n aantal hoort onderzocht te worden, ook zonder klachten, omdat eosinofielen die lang hoog blijven het hart en de longen kunnen beschadigen. Leg eosinofielen altijd naast het totaal aan witte cellen en de andere soorten, want een allergie tilt alleen deze cel op en een infectie de andere, en naast CRP, dat bij een allergie normaal blijft.