Wat is DHEA-S?
Naast cortisol maken je bijnieren een tweede hormoon: DHEA, een bouwsteen waaruit je lichaam in de weefsels testosteron en oestrogeen kan maken. Het grootste deel wordt in de bijnier zelf voorzien van een sulfaatgroep, waardoor het langer in het bloed blijft en de waarde over de dag stabiel is. Dat is DHEA-S, en het is bij mannen en vrouwen het hormoon dat in de grootste hoeveelheid in het bloed rondgaat. Bij vrouwen is het na de overgang de belangrijkste bron van testosteron; bij mannen levert het naast de teelballen een klein deel. De aanmaak begint rond het zevende jaar, piekt tussen het twintigste en dertigste jaar en zakt daarna gestaag, tot ongeveer een vijfde van de piek rond het zeventigste. Die daling is het onderwerp van de meeste vragen over DHEA-S, en ze is gewoon: alle labs verlagen hun band met de leeftijd, en vrouwen zitten op elke leeftijd lager dan mannen. Een waarde die bij een man van 70 jaar boven de band uitkomt, valt bij een man van 30 jaar midden in het normale gebied. Anders dan cortisol beweegt DHEA-S niet met het uur, dus het tijdstip van de prik maakt weinig uit; prednison en andere steroïden drukken het wel, omdat ze het bevel van de hersenen aan de bijnier stilleggen. Op je uitslag staat DHEA-S in µmol/l, en de band hoort bij je leeftijd en geslacht. Waar de banden elkaar overlappen loopt hij voor een man van 30 jaar van 4,1 tot 10,19 µmol/l, van 50 jaar van 1,9 tot 8,4 µmol/l en van 70 jaar van 1,1 tot 5,4 µmol/l; voor een vrouw van 30 jaar van 1,6 tot 6,2 µmol/l, van 50 jaar van 0,95 tot 4,6 µmol/l en van 70 jaar van 1,7 tot 2,4 µmol/l.
Waarom is DHEA-S relevant?
DHEA-S is de waarde die zegt waar overtollig mannelijk hormoon bij een vrouw vandaan komt. Bij overbeharing, acne, een onregelmatige cyclus of haaruitval op het hoofd zijn er twee bronnen: de eierstokken, die vooral testosteron maken, en de bijnieren, die vooral DHEA-S maken. Een hoog DHEA-S wijst naar de bijnieren. Bij PCOS is het bij een op de drie vrouwen licht verhoogd; een waarde die ver boven de band ligt, meer dan het dubbele, is zeldzaam en wijst op een bijnier die op eigen houtje te veel maakt, en dat wordt uitgezocht. De tweede reden is het onderscheid met cortisol. Beide komen uit dezelfde bijnieren, maar cortisol volgt de klok en DHEA-S niet. Wie een afwijkend cortisol ziet, kan aan DHEA-S aflezen of de bijnier als geheel meedoet: bij Addison zijn ze allebei laag, bij een prednisonkuur ook, en bij een verstoord dagritme is alleen cortisol van slag. Dat maakt DHEA-S de rustige tegenhanger. De eerlijke beperking is de daling met de jaren, die veel mensen als een tekort lezen. Een lager DHEA-S bij het ouder worden hangt samen met minder spierkracht, botdichtheid en welbevinden, maar aanvullen met DHEA-tabletten heeft dat in onderzoek bij gezonde ouderen niet omgekeerd, en het geeft bij vrouwen acne, vette huid en overbeharing. Het is een spiegel van de leeftijd, niet een knop.
Normaalwaarden DHEA-S
Wat naast het getal meeweegt:
- Je leeftijd en geslacht, want de band schuift elk decennium en dezelfde waarde is bij een twintiger normaal en bij een zeventiger hoog
- Cortisol uit dezelfde prik, dat uit dezelfde bijnieren komt maar met de klok beweegt
- Of je prednison, een steroïde-inhalator of een steroïdzalf gebruikt of net hebt gestopt
- Bij een vrouw: testosteron en oestradiol, en klachten van overbeharing, acne of een onregelmatige cyclus
- Of je DHEA-supplementen gebruikt, want die tillen de waarde op
- Bij een waarde ver boven de band: hoe snel hij gestegen is, want dat telt zwaarder dan de hoogte
Er is geen landelijke referentiewaarde voor DHEA-S, en één band voor alle volwassenen zou voor bijna iedereen het verkeerde getal zijn, omdat de waarde elk decennium zakt; de rijen hierboven staan daarom op vaste leeftijden, en de grafiek geeft het antwoord voor elke leeftijd tussen 18 en 99 jaar. Lees de waarde altijd tegen je eigen leeftijd en geslacht, en naast cortisol uit dezelfde bijnieren.
Wat Nederlandse labs hanteren
Geen enkele andere waarde in deze bibliotheek is zo fijn per leeftijd afgegrensd als DHEA-S. Certe publiceert 64 banden, één per twee jaar tot 80, voor mannen en vrouwen apart; Unilabs en Clinical Diagnostics werken met decennia, en Star-shl voert de bepaling niet. Alle drie laten dezelfde beweging zien: bij Unilabs loopt de band voor een man van 20 tot 30 jaar van 7,6 tot 17,4 µmol/l en voor een man vanaf 70 jaar van 0,7 tot 5,4 µmol/l, en bij vrouwen ligt diezelfde reeks lager. Clinical Diagnostics breekt dat patroon aan het eind: boven de zestig gaat het mannenplafond weer omhoog, naar 11,0 µmol/l, en bij vrouwen de vloer.
1,6 – 6,2µmol/l
Tussen 1,2 en 1,6 en tussen 6,2 en 7,9 verschilt het per lab, omdat elk lab zijn grenzen op zijn eigen methode en populatie legt. Boven 7,9 noemt elk lab het afwijkend.
Van 1,6 – 6,2 µmol/l noemt elk lab normaal. Tussen 1,2 en 1,6 en tussen 6,2 en 7,9 verschilt het per lab.
Alle leeftijden, per lab
| Laboratorium | Groep | Referentiewaarde |
|---|---|---|
| Unilabs(Saltro, Medlon, SHO, Atalmedial)2026 | Man 20 tot 30 jaar | 7,6–17,4 µmol/l |
| Man 30 tot 40 jaar | 4,1–14,4 µmol/l | |
| Man 40 tot 50 jaar | 2,7–11,7 µmol/l | |
| Man 50 tot 60 jaar | 1,9–9,2 µmol/l | |
| Man 60 tot 70 jaar | 1,1–7,3 µmol/l | |
| Man vanaf 70 jaar | 0,7–5,4 µmol/l | |
| Vrouw 20 tot 30 jaar | 1,9–10,3 µmol/l | |
| Vrouw 30 tot 40 jaar | 1,2–7,9 µmol/l | |
| Vrouw 40 tot 50 jaar | 0,8–6,0 µmol/l | |
| Vrouw 50 tot 60 jaar | 0,5–4,6 µmol/l | |
| Vrouw 60 tot 70 jaar | 0,4–3,4 µmol/l | |
| Vrouw vanaf 70 jaar | 0,3–2,4 µmol/l | |
| Certe2026 | Vrouw 12 tot 18 jaar | 1,63–7,62 µmol/l |
| Vrouw 18 tot 20 jaar | 1,59–7,71 µmol/l | |
| Vrouw 20 tot 22 jaar | 1,55–7,78 µmol/l | |
| Vrouw 22 tot 24 jaar | 1,51–7,84 µmol/l | |
| Vrouw 24 tot 26 jaar | 1,47–7,88 µmol/l | |
| Vrouw 26 tot 28 jaar | 1,43–7,9 µmol/l | |
| Vrouw 28 tot 30 jaar | 1,39–7,91 µmol/l | |
| Vrouw 30 tot 32 jaar | 1,43–7,9 µmol/l | |
| Vrouw 32 tot 34 jaar | 1,31–7,88 µmol/l | |
| Vrouw 34 tot 36 jaar | 1,27–7,84 µmol/l | |
| Vrouw 36 tot 38 jaar | 1,23–7,78 µmol/l | |
| Vrouw 38 tot 40 jaar | 1,19–7,71 µmol/l | |
| Vrouw 40 tot 42 jaar | 1,15–7,52 µmol/l | |
| Vrouw 42 tot 44 jaar | 1,11–7,52 µmol/l | |
| Vrouw 44 tot 46 jaar | 1,07–7,4 µmol/l | |
| Vrouw 46 tot 48 jaar | 1,03–7,26 µmol/l | |
| Vrouw 48 tot 50 jaar | 0,99–7,11 µmol/l | |
| Vrouw 50 tot 52 jaar | 0,95–6,94 µmol/l | |
| Vrouw 52 tot 54 jaar | 0,91–6,76 µmol/l | |
| Vrouw 54 tot 56 jaar | 0,87–6,56 µmol/l | |
| Vrouw 56 tot 58 jaar | 0,83–6,34 µmol/l | |
| Vrouw 58 tot 60 jaar | 0,79–6,11 µmol/l | |
| Vrouw 60 tot 62 jaar | 0,75–5,86 µmol/l | |
| Vrouw 62 tot 64 jaar | 0,71–5,6 µmol/l | |
| Vrouw 64 tot 66 jaar | 0,67–5,32 µmol/l | |
| Vrouw 66 tot 68 jaar | 0,63–5,02 µmol/l | |
| Vrouw 68 tot 70 jaar | 0,59–4,71 µmol/l | |
| Vrouw 70 tot 72 jaar | 0,55–4,38 µmol/l | |
| Vrouw 72 tot 74 jaar | 0,51–4,04 µmol/l | |
| Vrouw 74 tot 76 jaar | 0,47–3,68 µmol/l | |
| Vrouw 76 tot 78 jaar | 0,43–3,3 µmol/l | |
| Vrouw 78 tot 80 jaar | 0,39–2,91 µmol/l | |
| Man 12 tot 18 jaar | 4,24–11,17 µmol/l | |
| Man 18 tot 20 jaar | 3,98–11,03 µmol/l | |
| Man 20 tot 22 jaar | 3,73–10,89 µmol/l | |
| Man 22 tot 24 jaar | 3,5–10,75 µmol/l | |
| Man 24 tot 26 jaar | 3,29–10,61 µmol/l | |
| Man 26 tot 28 jaar | 3,08–10,47 µmol/l | |
| Man 28 tot 30 jaar | 2,89–10,33 µmol/l | |
| Man 30 tot 32 jaar | 2,71–10,19 µmol/l | |
| Man 32 tot 34 jaar | 2,54–10,05 µmol/l | |
| Man 34 tot 36 jaar | 2,39–9,91 µmol/l | |
| Man 36 tot 38 jaar | 2,24–9,77 µmol/l | |
| Man 38 tot 40 jaar | 2,1–9,63 µmol/l | |
| Man 40 tot 42 jaar | 1,97–9,49 µmol/l | |
| Man 42 tot 44 jaar | 1,85–9,35 µmol/l | |
| Man 44 tot 46 jaar | 1,73–9,21 µmol/l | |
| Man 46 tot 48 jaar | 1,63–9,07 µmol/l | |
| Man 48 tot 50 jaar | 1,52–8,93 µmol/l | |
| Man 50 tot 52 jaar | 1,43–8,79 µmol/l | |
| Man 52 tot 54 jaar | 1,34–8,65 µmol/l | |
| Man 54 tot 56 jaar | 1,26–8,51 µmol/l | |
| Man 56 tot 58 jaar | 1,18–8,37 µmol/l | |
| Man 58 tot 60 jaar | 1,11–8,23 µmol/l | |
| Man 60 tot 62 jaar | 1,04–8,09 µmol/l | |
| Man 62 tot 64 jaar | 0,97–7,95 µmol/l | |
| Man 64 tot 66 jaar | 0,91–7,81 µmol/l | |
| Man 66 tot 68 jaar | 0,86–7,67 µmol/l | |
| Man 68 tot 70 jaar | 0,8–7,53 µmol/l | |
| Man 70 tot 72 jaar | 0,75–7,39 µmol/l | |
| Man 72 tot 74 jaar | 0,71–7,25 µmol/l | |
| Man 74 tot 76 jaar | 0,66–7,11 µmol/l | |
| Man 76 tot 78 jaar | 0,62–6,97 µmol/l | |
| Man 78 tot 80 jaar | 0,58–6,83 µmol/l | |
| Clinical Diagnostics2026 | Man 20 tot en met 29 jaar | 4,4–15,2 µmol/l |
| Man 30 tot en met 39 jaar | 3,4–13,1 µmol/l | |
| Man 40 tot en met 49 jaar | 2,6–10,6 µmol/l | |
| Man 50 tot en met 59 jaar | 1,6–8,4 µmol/l | |
| Man vanaf 60 jaar | 1,1–11,0 µmol/l | |
| Vrouw 20 tot en met 29 jaar | 2,2–9,2 µmol/l | |
| Vrouw 30 tot en met 39 jaar | 1,6–6,2 µmol/l | |
| Vrouw 40 tot en met 49 jaar | 1,3–6,7 µmol/l | |
| Vrouw 50 tot en met 59 jaar | 0,9–5,8 µmol/l | |
| Vrouw vanaf 60 jaar | 1,7–3,4 µmol/l |
Elke band zoals het lab hem zelf publiceert, opgehaald in 2026, tenzij anders vermeld.
DHEA-S te hoog of te laag: wat betekent het?
Een lage waarde is meestal de leeftijd, en de eerste vraag is tegen welke band je hem afzet. Elke band zakt met de jaren, dus een waarde die bij een dertiger laag heet, is bij een zestiger gewoon. Daarna komt prednison, ook als inhalator of zalf, dat het bevel van de hersenen aan de bijnier stillegt en DHEA-S samen met cortisol drukt; na het stoppen herstelt het in weken tot maanden. Zeldzaam zijn bijnieren die te weinig maken, zoals bij de ziekte van Addison, en dan is ook het cortisol laag en zijn er klachten van moeheid, misselijkheid en lage bloeddruk. Een laag DHEA-S bij een gezond lichaam is geen bevinding en geen reden om aan te vullen. Een hoge waarde is eerst een vraag over de leeftijd waartegen je vergelijkt, want dezelfde waarde is bij een twintiger normaal en bij een zeventiger hoog. Is de waarde voor je leeftijd echt verhoogd, dan wijst dat naar de bijnieren als bron van mannelijk hormoon. Bij een vrouw met overbeharing, acne of een onregelmatige cyclus is een licht verhoogde waarde meestal PCOS, waarbij de eierstokken en de bijnieren allebei iets te veel maken. Een waarde ver boven de band, meer dan het dubbele van de bovengrens, is zeldzaam en past bij een bijnier die op eigen houtje te veel maakt, en die wordt in beeld gebracht. Wat je eraan doet: bij een lage waarde door de leeftijd niets, en bij een lage waarde door prednison wachten tot de bijnieren na het stoppen weer op gang zijn. DHEA-tabletten tillen de waarde op maar geven bij vrouwen acne, een vette huid en overbeharing, en hebben bij gezonde ouderen geen effect op kracht of welbevinden laten zien. Bij PCOS zijn gewicht, bewegen en een voeding met weinig snelle suikers de knoppen, want insulineresistentie jaagt de aanmaak van mannelijk hormoon aan, en de pil of medicijnen die het hormoon blokkeren zijn de behandeling voor de klachten. Een waarde ver boven de band hoort onderzocht te worden, ook zonder klachten. Lees DHEA-S altijd tegen je leeftijd en geslacht, naast cortisol, dat uit dezelfde bijnieren komt maar met de klok beweegt, en bij een vrouw met klachten van mannelijk hormoon naast testosteron, dat zegt of de eierstokken meedoen, en oestradiol.
Wat de waarde verlaagt
Meestal de leeftijd, en de vraag is tegen welke band je vergelijkt.
| Oorzaak | Hoe vaak |
|---|---|
| De leeftijdDe waarde piekt tussen je twintigste en dertigste en zakt daarna gestaag; alle labs verlagen hun band met de jaren, en vrouwen zitten op elke leeftijd lager dan mannen | Vaak |
| Langdurig prednisongebruikPrednison, ook als inhalator of zalf, legt het bevel van de hersenen aan de bijnier stil en drukt DHEA-S samen met cortisol; na het stoppen herstelt het in weken tot maanden | Soms |
| Bijnieren die te weinig makenBij de ziekte van Addison vallen de bijnieren uit; dan is ook het cortisol laag en zijn er klachten van moeheid, misselijkheid en lage bloeddruk | Zelden |
Wat de waarde verhoogt
Eerst de vraag tegen welke leeftijd je vergelijkt, dan of de bijnieren te veel maken.
| Oorzaak | Hoe vaak |
|---|---|
| De leeftijdsgroep waarmee je vergelijktDezelfde waarde die bij een man van 70 jaar boven de band uitkomt, valt bij een man van 30 jaar midden in het normale gebied | Vaak |
| Polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS)Bij een op de drie vrouwen met PCOS is DHEA-S licht verhoogd, naast een verhoogd testosteron uit de eierstokken; overbeharing, acne en een onregelmatige cyclus horen erbij | Soms |
| Een tumor van de bijnierEen waarde ver boven de band, meer dan het dubbele van de bovengrens, past bij een bijnier die op eigen houtje te veel maakt; zeldzaam, en in beeld gebracht met een scan | Zelden |
Hoe verloopt het bloedonderzoek voor DHEA-S?
- Verwijzing
- Niet nodig. Je kunt DHEA-S zelf laten meten; noteer je leeftijd bij de aanvraag, want die hoort bij de beoordeling.
- Nuchter zijn
- Niet nodig; de waarde beweegt niet met eten.
- Wanneer
- Op elk moment van de dag, want anders dan cortisol beweegt DHEA-S niet met het uur. Sla DHEA-supplementen een paar dagen over als je je eigen aanmaak wilt weten.
- De afname
- Eén buisje bloed uit een ader in je arm. Cortisol, testosteron en oestradiol komen uit dezelfde prik; niet elk lab voert de bepaling, dus vraag het na.
- Herhalen
- Zelden nodig. Bij een verhoogde waarde na drie maanden, om te zien of ze blijft; bij een lage waarde door prednison drie maanden na het stoppen.
- Waar prikken
- Prikken kan op 250+ locaties bij jou in de buurt, zonder verwijzing. Bekijk de locaties
Veelgestelde vragen
Wat is DHEA-S?
De voorraadvorm van DHEA, het hormoon dat je bijnieren maken als bouwsteen voor testosteron en oestrogeen. De bijnier hangt er een sulfaatgroep aan, waardoor het langer in het bloed blijft en de waarde over de dag stabiel is. Het is bij mannen en vrouwen het hormoon dat in de grootste hoeveelheid rondgaat, en bij vrouwen na de overgang de belangrijkste bron van testosteron.
Wat is een normale DHEA-S-waarde?
Dat hangt van je leeftijd en geslacht af. Waar de labs elkaar overlappen loopt de band voor een man van 30 jaar van 4,1 tot 10,19 µmol/l, van 50 jaar van 1,9 tot 8,4 µmol/l en van 70 jaar van 1,1 tot 5,4 µmol/l; voor een vrouw van 30 jaar van 1,6 tot 6,2 µmol/l, van 50 jaar van 0,95 tot 4,6 µmol/l en van 70 jaar van 1,7 tot 2,4 µmol/l. De waarde piekt tussen je twintigste en dertigste en zakt daarna elk decennium een stuk.
Wat betekent een verhoogd DHEA-S?
Eerst de vraag tegen welke leeftijd je vergelijkt, want dezelfde waarde is bij een twintiger normaal en bij een zeventiger hoog. Is de waarde voor je leeftijd echt verhoogd, dan wijst dat naar de bijnieren als bron van mannelijk hormoon. Bij een vrouw met overbeharing, acne of een onregelmatige cyclus is dat meestal PCOS. Een waarde ver boven de band, meer dan het dubbele van de bovengrens, is zeldzaam en past bij een bijnier die op eigen houtje te veel maakt; die wordt onderzocht.
Wat betekent een laag DHEA-S?
Meestal de leeftijd: alle labs verlagen hun band met de jaren, en een waarde die bij een dertiger laag heet, is bij een zestiger gewoon. Prednison, ook als inhalator of zalf, drukt de waarde samen met cortisol, en na het stoppen herstelt het in weken tot maanden. Zeldzaam zijn bijnieren die te weinig maken, zoals bij de ziekte van Addison, en dan is ook het cortisol laag. Een laag DHEA-S bij een gezond lichaam is geen bevinding en geen reden om aan te vullen.
Waarom daalt DHEA-S met de jaren?
Omdat de bijnieren de aanmaak na de piek tussen je twintigste en dertigste gestaag afbouwen, tot ongeveer een vijfde rond je zeventigste. Dat is een gewoon verouderingsproces en geen ziekte. Een lager DHEA-S hangt samen met minder spierkracht, botdichtheid en welbevinden, maar aanvullen met DHEA-tabletten heeft dat bij gezonde ouderen in onderzoek niet omgekeerd. De waarde is een spiegel van de leeftijd, niet een knop.
Helpt een DHEA-supplement?
Bij gezonde mensen niet. Tabletten tillen de bloedwaarde op, maar hebben bij ouderen geen verbetering van kracht, botdichtheid of welbevinden laten zien, en bij vrouwen geven ze acne, een vette huid en overbeharing, omdat het lichaam er testosteron van maakt. De enige situatie waarin aanvullen een plaats heeft, is bij bijnieren die echt uitvallen, en dat wordt door een arts ingesteld.
Wat is het verschil met cortisol?
Beide komen uit dezelfde bijnieren, maar cortisol volgt de klok, hoog in de ochtend en laag in de avond, en DHEA-S niet. Daardoor maakt het tijdstip van de prik bij DHEA-S weinig uit, en laten de twee naast elkaar zien wat dagritme is en wat voorraad: bij Addison en bij prednison zijn ze allebei laag, bij een verstoord dagritme is alleen cortisol van slag.
Wat betekent DHEA-S bij PCOS?
Dat de bijnieren meedoen. Bij PCOS maken de eierstokken te veel testosteron, en bij een op de drie vrouwen maken ook de bijnieren iets te veel DHEA-S. Overbeharing, acne en een onregelmatige cyclus horen erbij. Gewicht, bewegen en een voeding met weinig snelle suikers zijn de knoppen, want insulineresistentie jaagt de aanmaak van mannelijk hormoon aan; de pil of medicijnen die het hormoon blokkeren behandelen de klachten.
In welke tests zit DHEA-S?
DHEA-S zit in Advanced, het bredere panel. Die is nog niet te bestellen.
Gerelateerde bloedwaarden
Bronnen
- 1.Unilabs, Bepalingenklapper: DHEA-sulfaat. 2026. bepalingenklapper.nl
- 2.Certe, Bepalingenwijzer: DHEAS. 2026. bepalingenwijzer.certe.nl
- 3.Clinical Diagnostics, Labgids: DHEA-sulfaat. 2026. clinicaldiagnostics.nl
- 4.NHG-Standaard Amenorroe (M58). 2018. richtlijnen.nhg.org
Alleen educatieve informatie, geen medisch advies. Raadpleeg een zorgprofessional voor klinische beslissingen.
Lees meer over onze wetenschappelijke aanpakZelf meten
Core membership
DHEA-S zit in Advanced, het bredere panel. Die is nog niet te bestellen.
Start vandaagDelen