Elke test, uitgelegd.

ALAT is een enzym uit je levercellen dat in je bloed lekt zodra die cellen onder druk staan. Het is de gevoeligste gewone maat voor je lever, en bij wie verder gezond is, is een licht verhoogde waarde bijna altijd leververvetting: de aandoening die je met leefstijl volledig kunt terugdraaien.

Albumine is het meest voorkomende eiwit in je bloed, gemaakt door je lever. Het houdt vocht in je bloedvaten en vervoert calcium, hormonen en medicijnen. De waarde zegt of je lever aanmaakt, of je genoeg eiwit eet en of je ontstoken bent, en hij kleurt de resultaten van calcium en zink.

ASAT is een enzym dat in je lever zit, maar net zo goed in je spieren en je hart. Het lekt in je bloed als cellen in een van die weefsels kapotgaan, en daarom is een hoog ASAT bij wie sport vaker een zware training dan een leverprobleem; de verhouding met ALAT vertelt welke van de twee.

De ASAT/ALAT-ratio deelt twee leverenzymen die anders over het lichaam verdeeld zijn, en zegt daarmee waar een verhoging vandaan komt: onder de 1 is meestal leververvetting, boven de 2 bij een leverprobleem is meestal alcohol. Zij zegt alleen iets als een van de twee echt verhoogd is.

Bilirubine is het gele afbraakproduct van oude rode bloedcellen, dat je lever oplosbaar maakt en via de gal afvoert. Een licht verhoogde waarde bij verder normale leverwaarden is meestal het syndroom van Gilbert, een onschuldige variant die bij een op de twintig mensen voorkomt en eerder beschermt dan schaadt.

Gamma-GT is het enzym van je lever en galwegen dat als eerste reageert op alles wat de lever sluipend belast: alcohol voorop, daarna buikvet, medicijnen en een galafvoer die hapert. Het beweegt vaak al voordat ALAT stijgt, en zakt binnen weken zodra je mindert.

Alkalische fosfatase, op je resultaten ALP, is een enzym dat uit twee plekken in je bloed komt: de galwegen van je lever en de cellen die bot aanmaken. Een hoge waarde is dus een galafvoer die hapert of botten die druk bezig zijn, en gamma-GT vertelt welke van de twee; bij een tekort aan vitamine D werken je botten harder dan je denkt.