Chloride

Keukenzout is natriumchloride, en in je lichaam blijven die twee bij elkaar. Natrium is het positieve deeltje dat water aantrekt en je vochtbalans bepaalt; chloride is het negatieve deeltje dat het gezelschap houdt. Beweegt het natrium omhoog omdat je uitdroogt, dan beweegt chloride mee; zakt het natrium door verdunning, dan zakt chloride mee. Op zichzelf is chloride daardoor vaak een echo van natrium. Maar chloride heeft een tweede baan. Je bloed moet elektrisch neutraal blijven, dus tegenover de positieve deeltjes staat altijd een vaste hoeveelheid negatieve. Chloride en bicarbonaat zijn daarvan de twee grootste, en ze vullen elkaar aan als communicerende vaten: verdwijnt er bicarbonaat, dan schuift chloride op om het gat te vullen, en andersom. Bicarbonaat is de buffer die je bloed tegen verzuring beschermt, en zo doet chloride mee in de zuurgraad. Braak je maagzuur uit, dat vol chloride zit, dan houdt de nier bicarbonaat vast en zakt het chloride; heb je door diarree of nierschade zuur over, dan stijgt het chloride om het verloren bicarbonaat te vervangen. Op je uitslag staat chloride in mmol/L. Normaal is ongeveer 101 tot 108 mmol/L, waar de labs elkaar overlappen. De waarde staat meestal in een rijtje met natrium, kalium en bicarbonaat, en dat rijtje is waar je haar leest.

Chloride is zelden de waarde waar je op wacht, en dat is de eerlijke boodschap van deze pagina. Ze wordt bijna altijd samen met natrium en kalium gemeten omdat ze uit dezelfde bepaling komt, en in de meeste gevallen bevestigt ze wat natrium al zegt: allebei omhoog is uitdroging, allebei omlaag is verdunning. Wie gezond is en een chloride binnen de band ziet, hoeft er niets mee. Waar chloride wél iets toevoegt, is wanneer ze los van natrium beweegt, want dan gaat het verhaal niet over water maar over zuur. Een laag chloride bij een normaal natrium past bij aanhoudend braken, bij plaspillen of bij een lichaam dat te veel koolzuur vasthoudt door een longziekte, en gaat samen met een hoog bicarbonaat. Een hoog chloride bij een normaal natrium past bij langdurige diarree, bij nieren die zuur niet goed kwijt kunnen of bij een infuus met veel zout, en gaat samen met een laag bicarbonaat. Dat patroon, chloride tegen bicarbonaat in, is wat een arts gebruikt om te zien welke kant het zuur-base-evenwicht op is gekanteld. Voor wie veel sport of in de hitte werkt, is chloride net als natrium een maat voor wat er met het zweet is verdwenen. Zweet is zout water, en wie urenlang zweet en alleen water terugdrinkt, ziet natrium en chloride samen zakken. Dat is geen chlorideprobleem maar een waterprobleem, en de oplossing is dezelfde als bij natrium: drinken op dorst, met zout erbij als het lang duurt.

Een laag chloride betekent verlies of verdunning. In volgorde van hoe vaak het voorkomt: verlies van maagzuur door aanhoudend braken, of door een maagsonde; plaspillen, die de nieren chloride laten lozen en bicarbonaat laten vasthouden; en verdunning door te veel water, waarbij het natrium mee zakt. Beweegt het natrium mee, dan gaat het over water; blijft het natrium normaal en is het bicarbonaat hoog, dan gaat het over zuur en is het braken of de plaspil de verklaring. Een hoog chloride betekent meestal indikken. Bij uitdroging door koorts, diarree, hitte of te weinig drinken stijgen natrium en chloride samen, en dat herstelt met water. Stijgt het chloride terwijl het natrium normaal blijft en het bicarbonaat laag is, dan raakt het lichaam bicarbonaat kwijt of kan het zuur niet lozen: bij langdurige diarree, bij gevorderde nierschade of na een infuus met veel zout. Dat is een patroon om samen met creatinine en bicarbonaat te bekijken. Lees chloride altijd naast natrium, want samen bewegen betekent water, naast bicarbonaat, want tegen elkaar in bewegen betekent zuur, en naast kalium en creatinine, die zeggen of de nieren meedoen.